Erkek infertilitesi (kısırlığı) söz konusu olduğunda sperm kalitesi ve parametreleri en önemli kriteri oluşturuyor. Geçirilen bazı ameliyatlar ya da hastalıkların sperm kalitesi üzerinde negatif etkileri olduğu biliniyor. Ancak farklı nedenlerle kullanılan bazı maddeler de spermin ölmesine neden olabiliyor. Peki bu maddeler hangileri?

Ph seviyesi düşük sıvılar: Ph seviyesi düşük olan sıvılar ve kayganlaştırıcılar sperm için toksik özellik taşır. Çok eski çağlardan beri bilinen en eski sperm öldürücü sıvı ‘limon suyu’ dur. Yarı yarıya sulandırılan limon suyu ile ilişki sonrası vajenin temizlenmesi gebe kalma olasılığını azaltmakla birlikte, yapılan çalışmalar AIDS virüsü üzerinde de toksik olduğunu ve bulaşma riskinin azaldığını göstermektedir. Bazı doğal maddeler zeytin yağı, gliserin, yumurta akının sperm üzerinde toksik bir etki yoktur.

Bazı kemoterapik ajanlar (ilaçlar): Hodgin Lenfoma, testis tümörleri ve akut lenfositik lösemi (ALL) gibi genç yaşlarda görülen kanser hastalıklarının tedavisinde kullanılan kemoterapötik ilaçlar şiddetli sperm yapım bozukluğuna yol açar. Sperm yapımından sorumlu olan hücreler radyasyona aşırı duyarlıdır. Yine kanser tedavisi için kullanılan radyoterapi de sperm yapımını geçici olarak durdurabilme veya tamamen yok edebilme etkisine sahiptir.

Alkol ve sigara: Sigara ve alkolün aşırı miktarda ve düzenli kullanımı vücuttaki tüm organlara olduğu gibi sperm yapımı üzerinde de olumsuz etki yaratır.

Aşırı alkol alımı karaciğer ve hormonal dengeyi bozar ve dolaylı olarak sperm yapımı üzerinde negatif etki yapar. Sigara, içerisindeki toksik maddeler yoluyla sperm hareketliliğinin üzerinde negatif etki yapar. IVF/ICSI tedavisine alınmadan önce (en az üç ay) çiftlerin sigara ve alkol kullanımını tamamen bırakmaları tavsiye edilmektedir. Marihuana ve kokain gibi maddelerin de sperm yapımını bozduğu bilinmektedir.

Bunların yanında vücut geliştirmek için veya sporcuların kullandığı androjen hormonu, röntgen teknisyenlerindeki gibi sürekli maruz kalınan radyasyon, tarımda kullanılan böcek öldürücü ilaçlar veya sürekli sıcak ortama maruz kalmak sperm kalitesini bozar. Düzenli saunaya veya sıcak banyo yapma alışkanlığı olanlarda da sperm kalitesinde bozulma görülebilmektedir.