Günümüzde özellikte sosyoekonomik koşullar ve kadının çalışma hayatındaki yerinin artmasına bağlı olarak gebelikler daha ileri yaşlara ertelenmeye başlandı. Bu durum ileri yaşa bağlı infertilite sorununu gündeme getiriyor.

İleri yaşta anne olmak isteyen kadınlar söz konusu olduğunda sıkı sık yumurta rezerv düşüklüğünden bahsedilir. Peki, yumurta rezerv düşüklüğü nedir, AMH düşüklüğü nedir, yumurta rezerv testi yaptırılabilir mi? Tüm bu soruların cevabını yazımızda bulabilirsiniz.

Düşük Yumurtalık Rezervi Nedir?

Düşük yumurta rezervi (düşük over rezerv), bir kadının yumurtalıklarında bulunan yumurtaların (foliküllerin) sayısının azalmış olmasıdır. Yumurtalık rezerv düşüklüğü nedenleri arasında en önemli faktör, kadının yaşıdır. Yaş arttıkça rezerv azalmaktadır. Özellikle 35 yaşından sonra folikül sayısı ve kalitesi hızla azalır. Kimi vakalarda kadın yaşı genç olsa da yaşıtlarına göre az sayıda yumurtaya rastlanır. Bu vakalarda rezerv azlığına sebep olan faktörün kaliteyi de azaltmış olabileceğinin üzerinde durulmaktadır.

Her ay düzenli adet görmek yumurtalık rezervinin iyi olduğunu göstermez. Az sayıda yumurta ile de uzun bir dönem düzenli adet görülebilir.

Yumurta Rezerv Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

Yumurtalık rezervinin azalmasının en önemli nedeni yaşın ilerlemiş olmasıdır. Özellikle ailesinde erken menopoz öyküsü olan kadınların yumurta sayısı genç yaşta azalma potansiyeli taşır.

Yaşın yanı sıra aşağıdaki nedenler de yumurta sayısı ve kalitesinin azalmasında etkin rol oynar:

  • Yumurtalıkla ilgili operasyonlar
  • Radyoterapi ve kemoterapi
  • Sigara ve alkol tüketimi
  • Endometriozis (çikolata kisti)
  • Fazla kilo, obezite
  • Turner sendromu

Azalmış Yumurtalık Rezervinin Belirtileri Nelerdir?

Sağlıklı bir kadın 21-35 gün aralıklarla adet kanaması görür. Yumurta sayısı azaldığında iki adet arasındaki süre gitgide kısalır. Adet arasının kısalması ve adet kanama yoğunluğu da yumurtalık rezervinin azaldığını işaret eder.

Azalmış Yumurtalık Rezervinin Belirlenmesi Rutin Jinekolojik Muayene ile Ortaya Çıkar mı?

Rutin jinekolojik muayenede bir kadına yapılan ultrasonografik inceleme ile yumurta çok detaylı bir şekilde görülebilir. Transvajinal ultrason ile yumurta içerisindeki folikül sayısı net bir şekilde jinekolog tarafından belirlenebilir. Hastanın yaşı göz önünde bulundurulduğunda yaşına uygun yumurta rezervinin olup olmadığı hastaya söylenebilecek bir bilgidir. Eğer yumurta rezervinde bir azalmadan şüpheleniliyorsa, adetin üçüncü günü yapılan hormon tahlilleri ve AMH testi ile hasta doğurganlığı ile ilgili bilgi alabilir.

AMH ve FSH Testi Nedir?

Yumurtalık rezervine ultrason muayenesi ile bakılır. Hasta adetin ilk günlerinde muayene edilerek yumurta kesecikleri sayılır. Ultrason muayenesinin yanı sıra AMH ve FSH testleriyle de yumurta sayısı hakkında bilgi elde edilebilir. Peki AMH nedir?

AMH Testi Nedir?

Anti-Müllerian Hormon (AMH) testi, hastadan kan örneği alınarak hızlıca uygulanabilen ve yumurtalık rezervi hakkında bilgi veren bir testtir.

AMH testinin seviyesi, ay ay farklılık göstermez. O nedenle yumurta rezervinin takibinde, özellikle ileri yaştaki hastalarda AMH testini çok yoğun olarak kullanmaktayız. Kadın yaşı ilerledikçe vücuttaki AMH seviyesi düşmeye başlar yani yaşa göre AMH değerleri değişir. AMH seviyesinin çok düşük olması menopoz dönemine yaklaşıldığının işaretçisiyken seviyenin normalin üzerinde olması polikistik over sendromunun belirtisi olabilir.

Polikistik over sendromu tanısı hastalarda yine AMH hormonu kullanılarak ovaryen hiperstimülasyonu sendromu dediğimiz sendrom konusunda önceden bir saptama yapmamız mümkün olmaktadır.

AMH Değerleri:

Yüksek (AMH > 4 ng/ml)
Normal (AMH 1,5-4 ng/ml)
Düşük (AMH < 1,5 ng/ml)
Çok düşük (AMH < 0,5 ng/ml)

Özellikle 35 yaşın altındaki kadınlarda AMH düşüklüğü erken menopoz habercisi olabileceği için doktor, ne yapması gerektiği yönünde hastasını yönlendirmelidir. Eğer hasta evliyse ve çocuk sahibi olmayı istiyorsa tüp bebek tedavisi ile gebelik elde edilebilir. Yumurtalık rezervi azalmış olup hamile kalan birçok hastamız bulunmaktadır. Bekar hastalarımız içinse yumurta dondurma işlemi uygulayarak gelecekte bebek sahibi olma şansı yaratılabilmektedir.

FSH Testi Nedir?

FSH (Follikül Stimulan Hormone) testi, adetin 2. veya 3. gününde kanda yapılan bir hormon testidir. FSH, hipofiz bezinden salınan bir hormondur ve kadınlarda yumurtaların gelişmesine katkı sağlar. FSH testinde her ay farklı değerler çıkabilir, bu değerlerden en yükseği baz alınır. Yüksek FSH, düşük yumurta rezervine işaret ederken normal değerlerde bir sonuç almak mutlaka yumurta miktarının iyi olduğu anlamına gelmez. FSH ile birlikte AMH testini de değerlendirmek yararlı olacaktır.

Yumurta Rezervi Düşük Olan Bir Kadın Hamile Kalabilir mi?

Yumurta rezervi az olanlar tüp bebek tedavisi ile gebe kalabilmektedir. Gebeliğin oluşması; sağlıklı bir embriyo ve bu embriyoyu kabul edecek uygun bir rahim iç zar tabakasının varlığına bağlıdır. Sağlıklı bir embriyo gelişimi için ise kaliteli sperm ve yumurta hücrelerine ihtiyaç vardır.

Tüp bebek tedavisinde sperm ve yumurta hücreleri laboratuvar ortamında bir araya getirilerek dölleme işlemi gerçekleştirilir. Dölleme işlemi sonucunda sağlıklı embriyo elde etmek amaçlanır.

Yumurta Rezerv Düşüklüğü Tedavisi

Düşük over rezervi (yumurtalık rezervi) olan ve AMH değeri düşük olan kadınlarda tüp bebekte tedavisinde havuz yöntemi uygulanabilir. Peki havuz yöntemi nedir?

Havuz yöntemi, embriyo transferi yapılmadan önce iki veya daha fazla yumurta toplanarak dondurulması işlemidir. Elde edilen embriyolar daha sonra birlikte çözülerek rahim içine transfer edilir. Havuz yönteminde en önemli faktör dondurma tekniğidir. Embriyolara dondurma-çözdürme işlemi yapılırken zarar vermemek büyük önem taşır. Havuz yöntemi, transfer edilecek embriyo sayısını artırmak ve tutunma kapasitesi en iyi olabilecek embriyonun seçilmesi amacıyla uygulanmaktadır.