Bel Soğukluğu (Gonore) Nedir? Belirtileri Nelerdir?


Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Doktora Sorun

Bel soğukluğu ya da tıptaki adıyla gonore, cinsel ilişkiyle bulaşan ve neisseria gonorrhoeae (gonokok) adlı bakterinin yol açtığı bir hastalıktır. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar arasında en sık görülen hastalık olan bel soğukluğu, hem kadınları hem de erkekleri etkiler. 15 ila 24 yaş arasındaki gençlerde daha yaygın olarak görülen gonore, tedavi edilmediğinde çok ciddi sağlık problemlerine yol açar. Vajinal, anal veya oral yolla kurulan ilişki sonucunda kişiden kişiye bulaşır. Ayrıca doğum sırasına anneden bebeğe de geçebilir. Hastalıklı bir kişiyle cinsel ilişkiye girilmesinden sonraki 1 ila 14. günde ortaya çıkan bel soğukluğu hastalığı kadınlarda çoğunlukla belirtiye neden olmasa da idrar sonrasında ağrı ve yanma hissi gibi belirtilere yol açabilir. Bunların yanında vajinal akıntı ve karın bölgesinde ağrıya da neden olabilir. Erkeklerde ise belirtiler daha belirgindir. Bel soğukluğu, erkeklerde idrar sırasında yanma ve özellikle penisten beyaz, yeşil ya da sarı renkli akıntıya yol açabilir. Her iki cinsiyette de kısırlık, bakterinin neden olduğu enfeksiyonun kemiklere yayılması en sık görülen komplikasyonlar arasında yer alır. Doğum sırasında bebeğe bulaşması durumunda bebekte körlük, kafa derisinde yara ve enfeksiyona yol açabilir. Gonore tedavisi konusuna geçmeden önce “Bel soğukluğu nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.

Bel Soğukluğu Nedir?

Gonore ya da yaygın olarak bilinen adıyla bel soğukluğu, dünya çapında en yaygın görülen cinsel yolla bulaşan hastalıktır. Belirti vermeyen taşıyıcı kişilerin varlığı hastalığın yayılma ihtimalini arttırır. Cinsel açıdan aktif olan kadın ve erkeklere bulaşabilen hastalığa, neisseria gonorrhoeae adlı bakteri neden olur. Vajinal, anal ya da oral yollarla kişiden kişiye bulaşabilen bakteri, genital bölgeye, rektuma (kalın bağırsağın son bölümü) veya boğaz gibi nemli bölgelere yerleşir ve enfeksiyona yol açar. Hastalığın semptomları çoğunlukla 1 ila 14 gün içinde çıkar. 15-24 yaş arasındaki genç ve yetişkinlerde sıklıkla görülen hastalık, doğum sırasında bebeğe de bulaşabilir. Bakteri, kadınlarda çoğunlukla rahim ağzına yerleşir ve vakaların %80’inde belirtiye yol açmaz. Hastalık erkeklerde ise penisten gelen beyaz, sarı ya da yeşil renkli akıntı ile karakterizedir. Her iki cinsiyette de cinsel organda, makatta ya da perine (apış arası, cinsel organ ile anüs arasında kalan bölge) bölgesinde apseye neden olabilir. Neisseria gonorrhoeae bakterisinin kana karışması, kalp kası ve eklem iltihaplanmalarına, menenjite ve deri yüzeyinde kanamalı yaralara yol açabilir. Eklemlerde hissedilen ağrı çoğunlukla gezici niteliktedir. Farklı bir deyişle ağrı tek bir eklemde başlasa da zaman içinde ağrının olduğu eklem iyileşirken bir başka eklem bölgesinde ağrı hissedilir. Nadir olarak boğaz enfeksiyonu da görülebilir. Sıklıkla sorulan “Bel soğukluğu hastalığı nedir? ya da “Gonore nedir?” soruları bu şekilde yanıtlanabilir.

Bel Soğukluğu Neden Olur? Nasıl Teşhis Edilir?

Bel soğukluğu sağlıklı kişiye, enfekte olan kişi ile korunmasız bir şekilde cinsel ilişkiye girilmesiyle bulaşır. Cinsel ilişkinin vajinal, anal ya da oral yolla yapılması, hastalığın bulaşma ihtimalini değiştirmez. Enfeksiyonun sebebi, gonokok (neisseria gonorrhoeae) adlı bakteridir. Hastalığın oluşturduğu belirtiler, kadınlara oranla erkeklerde daha belirgindir. Ancak belirtilerin olmaması gonorenin ciddi sağlık komplikasyonlarına yol açmayacağı anlamına gelmez. Bu yüzden tek eşli olmayan ve korunmasız ilişkiye giren bireylerin hiçbir belirti görülmese dahi yılda bir kez bel soğukluğu testi yaptırması önerilir. Doğru sonuç alınabilmesi için testin cinsel ilişkiden bir hafta sonra yapılması önerilir. “Kadın ya da erkek bel soğukluğu neden olur?” sorusu bu şekilde yanıtlanabilir. Bel soğukluğu tanısı için hekim, idrar testi yapılmasını ister. Bazı durumlarda serviksten (rahim ağzı) rektumdan ya da boğazdan örnek alınması gerekebilir. Erkeklerde ise gerekli görüldüğünde idrar kanalından örnek alınabilir. Yapılan laboratuvar testlerinin ardından tanı koyulur. “Bel soğukluğu geçer mi?” sorusunu yanıtlamadan önce “Bel soğukluğu belirtileri nelerdir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.

Bel Soğukluğu (Gonore) Belirtileri Nelerdir?

Bel soğukluğu belirtileri, enfekte olan kişiyle girilen cinsel ilişki sonrasında 1 ila 14 gün sonra ortaya çıkar. Ancak gonore, kadınların yaklaşık olarak yarısında erkeklerin ise %10’unda hiçbir belirtiye yol açmadan sinsi bir şekilde enfeksiyona yol açabilir. Belirtiler çoğunlukla, genital bölge, anal bölge, rektum, göz, boğaz ve eklemlerde görülür. Hem kadınlarda hem de erkeklerde anal bölgede görülen belirtiler, ağrılı bağırsak hareketleri, akıntı, kaşıntı, kanama ve ağrı şeklindedir. Gözlerde tahriş, ağrı, ışığa duyarlılık ve akıntıya yol açabilen gonore, boğaz bölgesinde ağrı, yutma güçlüğü ve lenf bezlerinin şişmesine neden olabilir. Erkeklerde ve kadınlarda bel soğukluğu belirtileri çoğunlukla farklıdır. Bu yüzden bel soğukluğu belirtilerini cinsiyetler bazında ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Kadınlarda Bel Soğukluğu Belirtileri

Kadınlarda gonore hastalığına yol açan bakteri, çoğunlukla rahim ağzına yerleşir ve bu bölgedeki bartholin bezlerini (cinsel ilişki sırasında kayganlığı sağlayan salgının üretildiği salgı bezi) tutar. Bu durumda vajina girişinde ağrılı apse görülebilir. Kadınlarda çoğunlukla belirtiye yol açmayan hastalık, sessiz bir şekilde seyredebilir. Bu yüzden tek eşli olmayanların şüpheli cinsel ilişkiden yaklaşık 1 hafta sonra ya da yılda bir kez kadın bel soğukluğu testi yaptırması önerilir. Kadınlarda gonore belirtileri düzensiz adet kanaması, ara kanama, idrar sırasında yanma ve vajenden gelen kötü kokulu, sulu, sarı veya yeşil renkte görülen akıntı şeklindedir. Akıntıyı takip eden zamanda kasık ağrısı en sık görülen belirtiler arasındadır. Pelvik bölgede ağrı ya da hassasiyet, cinsel ilişki sırasında acı, ilişki sonrasında kanama görülebilir. Kadınlar çoğunlukla taşıyıcı olsa da hastalığın farkına varılmaması ve tedavi edilmemesi durumunda hastalık, pelvik inflamatuar hastalığına (PID) yol açarak kısırlığa neden olabilir.

Erkeklerde Bel Soğukluğu Belirtileri

Erkeklerde, penis ucundan ani ve rahatsız edici düzeyde sarımtırak renkli akıntı ile karakterize olan gonore, idrar sırasında acı ve yanma hissine yol açabilir. İdrar yollarında, ağız içinde ya da makatta iltihap oluşumu görülebilir. Sünnet derisinde iltihaba bağlı şişlik, penis içinde yanma veya kaşıntı oluşabilir. Hastalık erkeklerde nadiren belirtiye yol açmadan ilerler. Bel soğukluğu tedavisi uygulanmadığında testislerin bağlı olduğu tüplerde ağrıya yol açan hastalık, bazı durumlarda kısırlığa neden olabilir.

Bel Soğukluğu (Gonore) Tedavisi

Tanının netleştirilmesinin ardından gonore, bel soğukluğu ilacı olarak da bilinen antibiyotiklerle tedavi edilir. Reçete edilen ilaçlar düzenli olarak, belirlenen dozda kullanılmalı ve hekim aksini belirtmedikçe ilaç kullanımı bırakılmamalıdır. Sıklıkla sorulan sorulardan bir diğeri de “Gonore kendiliğinden geçer mi? şeklindedir.

Gonore Kendiliğinden Geçer mi?

Bel soğukluğu hastalığı kendiliğinden iyileşmez. Bu yaygın inanışın nedeni, gonorenin yol açtığı belirtilerin bir süre sonra kaybolmasıdır. Ancak bel soğukluğu tedavi edilmediğinde pek çok farklı sağlık probleminin yanı sıra her iki cinsiyette de kısırlığa da yol açabilen ciddi bir hastalıktır. Kadınlarda şiddetli pelvik ağrısı ve ateş, dış gebelik, prematüre bebek doğumu ya da gebeliğin düşükle sonuçlanması en yaygın görülen komplikasyonlardır. Erkeklerde ise testis ve prostatta ağrılı enfeksiyona yol açar. Bu yüzden bel soğukluğu belirtilerinin görülmesi durumunda, hastalığın kendiliğinden geçmesi kesinlikle beklenmemeli ve hekime başvurulmalıdır.

Bel Soğukluğu Nasıl Önlenir?

Bel soğukluğundan korunmanın yolu, cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanmaktır. Bel soğukluğu belirtileri gösteren kişiyle ilişkiye girmemek ve tedavi gören kişiyle, tedavi sonlanıncaya kadar vajinal, anal ya da oral yolla ilişkiye girmemek gerekir. Ayrıca tek eşlilik de bel soğukluğunun önlenmesinde önemli bir paya sahiptir.