Tüp Bebekte Döllenme Olmamasının Nedenleri Nelerdir?


Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı

Doktora Sorun

Tüp Bebek İşleminde Döllenme (Fertilizasyon) Nedir?

Yumurta toplama işlemi günü erkekten alınan spermlerle dölleme işlemi yapılacaktır. Erkekten mastürbasyon yoluyla alınan menideki spermler bir kültür medyumunda yıkanarak hazırlanır. Yumurtalar da toplandıktan sonra mikroskop altında matüritesi (olgunluğu) yönünde incelenir ve yaklaşık 2-4 saat kadar inkübatörde bekletilir.

Klasik tüp bebek tekniği uygulanacaksa her bir yumurta 20-30 bin kadar sperm ile özel hazırlanan bir kültür ortamında bir arada bırakılır ve inkübatöre konulur. Mikroenjeksiyon (ICSI) tekniğinde ise her bir yumurtanın içine tek bir sperm ince bir pipet ile enjekte edilir.

Yaklaşık 16-18 saat sonra inkübatörden çıkarılır ve mikroskop ile döllenme olup olmadığı kontrol edilir. Eğer iki pronükleus (biri yumurtadan diğeri spermden) görülürse yumurtanın döllendiği söylenir ve zigot adını alır.

Zigot daha sonra bölünmeye başlar ve sırasıyla 2, 4 ve devam eden sayılarda hücrelere bölünür. Yumurta toplama işleminden 48-72 saat sonra bir embriyo 4-8 hücreli olmuştur ve rahme transfer edilebilir. Fakat bazen döllenen yumurta hücre bölünmesine devam etmez ve arrest embriyo adı verilen bu durumda o embriyo transfer edilmez.

Döllenme, tüp bebek tedavisinin başarıya ulaşması sürecindeki en önemli aşamalardan biridir. Hamileliğin sağlıklı bir şekilde başlamasını sağlayan döllenme sürecinde baba adayından alınan sperm, anne adayının yumurtalarına enjekte edilir ve böylece gebeliğin ilk adımı atılır. Spermin yumurtaya ulaşması ise döllenme için yeterli olmayabilir.

Hem doğal yöntemlerde hem de tüp bebek tedavisinde spermler yumurtaya ulaşsa dahi döllenme işlemi gerçekleşmeyebilir. Bu durum, ağırlıklı olarak anne ve baba adaylarının sağlık sorunlarından kaynaklanır. Sperm kalitesinin düşük olması ya da yumurtanın döllenme için yetersiz kalması gibi durumlar, tüp bebek uygulamasının olumsuz şekilde sonuçlanmasına yol açabilir.

Tüp bebekte döllenme olmaması, hamilelik umutlarının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tüp bebek yönteminin ilk uygulamasında hamile kalamayan pek çok kadın, ilerleyen safhalarda yapılacak yeni denemeler sonucunda anneliğe ilk adımını atabilir.

Tüp Bebekte Tutunma Neden Olmaz?

Tüp bebekte tutunmanın neden olmadığını anlamak için ilk olarak embriyo rahime ne zaman tutulur ve kaç yumurta ile tüp bebek yapılır sorularına yanıt vermek gerekir. Embriyo, döllenme anından itibaren annenin rahminde oluşmaya başlar ve birinci trimester olarak bilinen ilk 3 aylık süreçte anne karnındaki varlığını sürdürmek için mücadele eder. Tüp bebek tedavisinde kullanılan yumurta sayısı ise annenin sağlık durumuna göre değişir.

Tüp bebek uzmanları, gebelik şansını artırmak için anne adayından mümkün olduğunca çok yumurta elde etmeye çalışır. Tedavi sürecinde alınan her bir yumurta, hamilelik için yeni bir şans demektir. Bu nedenle alınacak yumurtaların sayısı, annenin yumurta rezervine, kısırlık durumuna ve yaşına göre farklılık gösterir.

İnfertilite problemi yaşayan, düşük ya da kürtaj geçmişi bulunan, 40 yaşını aşmış ya da rahim rahatsızlıkları yaşamış kadınlarda tüp bebek tedavisi esnasında yeterli sayıda yumurta elde edilemeyebilir. Elde edilen yumurta sayısının az olması durumunda döllenme ihtimali de düşer ve tüp bebek tedavisinin olumsuz bir şekilde sonuçlanma riski yükselir.

Tüp Bebekte Yumurta Neden Döllenmez?

Tüp bebek tedavisi, döllenme işlemini doğal yöntemlerle gerçekleştiremeyen çiftlere yapılır. Bir diğer ifadeyle tüp bebek tedavisi gören çiftler, yumurta ve sperm kalitesi bakımından sağlık sorunlarına sahip kişilerdir ve en az birinde, döllenmeye engel olacak fiziksel bir problem bulunur. Tüp bebek işlemi, bu fiziksel sorunu ortadan kaldırmak ve döllenme şansını artırmak amacıyla gerçekleştirilir.

Sperm ve yumurta kalitesindeki sorunların bir bölümü, tüp bebek işlemi sayesinde aşılabilir ve döllenme gerçekleşebilir. İşlevsel bozuklukların bir bölümü ise tüp bebek yöntemine rağmen giderilemeyebilir ve bu durumlarda döllenme safhasına geçilemeyebilir. Tüp bebek tedavisinde yumurtanın döllenmemesine yol açacak sorunlardan en önemlileri şöyledir:

  • Anne adayının ileri yaşta olması ve bu nedenle yumurta sayısının ve kalitesinin yetersiz kalması,
  • Anne adayında polikistik over sendromu, rahim içi kanseri, tüp tıkanıklığı, genetik bozukluk gibi sağlık sorunları bulunması,
  • Anne ya da baba adaylarından en az birinin sigara ve alkol gibi zararlı maddeler kullanması,
  • Anne ya da baba adayının kilosunun obezite sınırına ulaşacak kadar yüksek olması,
  • İlerleyen yaş sebebiyle babanın sperm kalitesinin düşmesi,
  • Baba adayında farklı sağlık sorunları sebebiyle cinsel işlev bozukluğu oluşması,
  • Baba adayında testis torsiyonu ya da inmemiş testis sendromları bulunması,
  • Anne ya da baba adaylarından en az birinde genetik infertilite problemi olması.

Çatlayan Yumurta Neden Döllenmez?

“Döllenme hissedilir mi?” ve “spermin yumurtaya girmesi hissedilir mi?” soruları, pek çok anne adayı tarafından sorulur. Hamile kalmak isteyen çoğu kadın, cinsel ilişki ya da tüp bebek tedavisi sonrasında hamile kaldıklarını hissettiklerini iddia eder. Esasında bu iddia, psikolojik bir yanılsamadan ibarettir. Spermin yumurtaya girişi ve döllenme anı, son derece mikro boyutta gerçekleşir ve anne adayı tarafından hissedilmesi mümkün değildir.

Anne adaylarının en sık merak ettiği konulardan biri ise çatlayan yumurtanın neden döllenmediğidir. Yumurtanın çatlaması, etrafındaki duvarda çatlama oluşması ve yumurtanın karın boşluğuna inmesi anlamına gelir. Doğum döngüsünün doğal bir parçası olan bu süreçte döllenme yaşanmamasının temel sebebi, yine anne ve baba adayındaki sağlık problemleridir. Bu noktaya açıklık getirmek için “yumurta ile sperm ne kadar sürede birleşir” sorusuna yanıt vermek gerekir.

Sağlıklı spermler, 45 dakika içinde yumurtaya ulaşır ve dölleme işlemini hemen gerçekleştirir. Daha yavaş spermlerin yumurtaya ulaşması ise 12 saati bulabilir. Kimi spermler, kadın vücudu içinde 72 saate kadar canlı kalabilse de spermin yumurtaya ulaşma hızı düştükçe hamilelik şansı da azalır. Yavaş sperm, dölleme kapasitesi de düşük sperm anlamına gelir. Bu nedenle sağlıklı bir yumurtanın döllenememe sebebi, ağırlıklı olarak sperm kalitesinin yetersizliğidir.

Tüp Bebekte Döllenme Olmamasının Nedenleri Nelerdir?

Tüp bebek işleminde döllenme olmaması, büyük oranda sürpriz bir sonuç olarak kabul edilmez. Tüp bebek uzmanı hekimler, işlem öncesinde anne ve baba adaylarına gerekli testleri uygulayarak hamilelik şansının ne kadar olduğunu belirler. Bu nedenle tüp bebek işleminin olumsuz sonuçlanmasına anne ve baba adaylarının sağlık sorunlarının yol açtığı net bir şekilde bilinir.

Peki, döllenme olmazsa ne olur? Eğer anne ya da baba adaylarının en az birinde hamileliğe engel olacak bir sağlık sorunu tespit edilirse, öncelikle bu problemin çözüme kavuşturulması için gerekli adımlar atılır. Gebelik şansı devam ediyorsa, yeni bir tüp bebek işlemi uygulanabilir. IVF tedavisini engelleyecek bir durum tespit edilmediği sürece, tüp bebek işlemleri olumlu sonuç alınıncaya kadar tekrar edilebilir.

Eğer siz de hamilelik ve tüp bebek yöntemi hakkında bilgi almak istiyorsanız, Bahçeci Tüp Bebek Merkezi ile hemen iletişim kurabilirsiniz.

Tüm sorularınız için 444 39 49 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.