Over Torsiyonu (Yumurtalık Dönmesi) Nedir?


Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Doktora Sorun

Over torsiyonu, yumurtalıklardan birinin onu yerinde tutan ve destekleyen bağların etrafında dönmesi ya da bükülmesi sonucunda meydana gelen bir durumdur. Dönme total ya da kısmi olabilir. Yumurtalık dönmesi olarak da bilinen bu problem nadir görülür; fakat acil tedavi gerektirir. Çünkü bu dönme yumurtalık ve fallop tüplerine kan akışını keserek istenmeyen sonuçlara zemin hazırlayabilir. Çabuk tedavi edilmezse yumurtalık kaybıyla sonuçlanabilir.

Over torsiyonu yumurtalıkların yeterli kan alamaması nedeniyle şiddetli ağrıya neden olabilir. Daha sık olarak doğurganlık dönemini kapsayan 20 ila 40 yaşları arasındaki kadınlarda ortaya çıkar. Menopoz sonrası dönemde de sıklık artmıştır. Bununla birlikte, bebeklikten menopoz dönemine kadar her yaştan kadın over torsiyonuna maruz kalabilir. Hamile kadınlarda da torsiyon riski artmıştır. Gebelikte ilk üç ayda daha sıktır ve genellikle korpus luteum kistleri olarak adlandırılan durumun bir sonucu olarak ortaya çıkar. En önemli risk faktörü yumurtalıkta kist ya da kitledir. En yaygın belirti ani gelişen alt karın ağrısı olup sıklıkla bunu bulantı ve kusma izler. Tedavi genellikle yumurtalığın cerrahi yolla normal konumuna getirilmesidir.

Over Torsiyonu Nedir?

Kadın üreme organları olan yumurtalıklar, karın içinde rahmin her iki tarafında bulunan bir çift organdır. Yumurtalıkların bir ucu bağlar vasıtasıyla karın duvarına bağlıyken diğer ucu serbest haldedir. Bu bağlarla birlikte yumurtalıklara kan akışı sağlayan damarlarda seyreder. Bu bilgilerin ışığında over torsiyonu nedir sorusunun cevabını: Yumurtalık kendisini tutan bağların etrafında kısmen veya tamamen büküldüğünde ortaya çıkan durum şeklinde açıklayabiliriz. ‌

Her yumurtalıkta binlerce minik yumurta bulunur. Beyinde ve yumurtalıkta yapılan hormonlar bir yumurtanın olgunlaşmasına ve her ay yumurtalık içindeki folikül adı verilen keseden salınmasına neden olur. Buna yumurtlama denir. Salınan yumurta sperm vasıtasıyla döllenmemişse, vücutta yok edilir. Yumurtlama sırasında yumurta serbest bırakıldığında, yumurtayı tutan kesenin de yok olması gerekir. Yumurta, yumurtalıkta keseden ayrılmazsa veya kese sıvıyla dolarsa yumurtalık kisti oluşabilir. Yumurtalık kisti bir yumurtalığın içinde veya yüzeyinde bulunan içi sıvı dolu kese şekildeki oluşumlardır. Kistler, sıklıkla yumurtlama sırasında veya sonrasında oluşur ve over torsiyonu riskini artırır. Kistin boyutu büyüdükçe, over kist torsiyonu adı verilen bu durumun görülme sıklığı artar.

Over Torsiyonu (Yumurtalık Dönmesi) Neden Olur?

Over torsiyonu sıklıkla yumurtalık pozisyonu stabil olmadığında ortaya çıkar. Örneğin, yumurtalıkta oluşan bir kist veya kitle organın dengesizleşmesine neden olabilir. Aşağıdaki durumlarda, yumurtalık torsiyonu geliştirme olasılığı daha yüksektir:

  • Yumurtalıklarda kist ya da kitle bulunması: Vakaların ortalama olarak % 50 ila 80’i yumurtalıktaki kist ya da kitle kaynaklıdır. 5-10 cm arasındaki kitleler torsiyon için en yüksek risk oluşturur.
  • Polikistik over sendromu varlığı
  • Yumurtalıkları rahme bağlayan bağ dokusunun gevşek olması
  • Tüpleri bağlatma işlemi geçirmiş olmak
  • Gebelik: Olguların yaklaşık %20’si hamilelik sırasında ortaya çıkar.
  • Hormonal tedaviler (Tüp bebek tedavileri): Over hiperstimülasyonu olarak adlandırılan ve yumurtalıkların aşırı uyarılması ile sonuçlanan kısırlık gibi nedenlerle hormonal tedavi alıyor olmak.

Gebelikte Over Torsiyonu

Yapılan araştırmalarda over torsiyonunun yaklaşık olarak %10 ila 22’sinin gebelikte meydana geldiği görülmüştür. Yumurtalıkta 4 cm’den büyük kitlesi olan 10 – 17 haftalık gebe kadınlarda risk daha yüksektir. Hamilelik sırasında vücutta daha yüksek hormon seviyeleri, yumurtalıkları yerinde tutan bağlar da dahil olmak üzere vücuttaki dokularda gevşekliğe neden olur. Bağların gergin olmaması yumurtalık ve tüplerde bükülmeye yatkınlık oluşturur.

Over Torsiyonu (Yumurtalık Dönmesi) Belirtileri Nelerdir?

Yumurtalık dönmesi belirtileri aşağıdakileri içerebilir:

  • Alt karın bölgesinde aniden ortaya çıkan şiddetli ağrı
  • Kasıkta kramp ve hassasiyet
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Ateş
  • Anormal vajinal kanama

Bazı durumlarda, alt karın bölgesinde gelişen ağrı, kramp ve hassasiyet birkaç hafta boyunca gelip gidebilir. Bu, yumurtalık doğru pozisyona geri dönme eğilimi gösterdiğinde ortaya çıkar. Fakat yumurtalık dönmesi olduğunda mutlaka ağrı şikâyeti görülür.

Belirtiler böbrek taşları, apandisit, idrar yolu enfeksiyonu, gastroenterit gibi çeşitli koşullarla benzer olduğu için over torsiyonunun teşhisi zordur. Bununla birlikte sayılan belirtilerden bir ya da birkaçının bulunması durumunda hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmakta fayda vardır.

Over Torsiyonu Tanısı

Yumurtalık dönmesi düşündüren şikâyetler yaşayan kadınlar derhal tıbbi yardım almalıdır. Çünkü durum tedavi edilmeden kaldığı süre uzadıkça kişinin çeşitli komplikasyonlar geliştirme olasılığı da artış gösterir. Doktor tanı koyabilmek için hastanın belirtilerini değerlendirdikten ve tıbbi geçmişini inceledikten sonra ağrı ve hassasiyet alanlarını bulmak için karın muayenesi yapar. Ayrıca olası idrar yolu enfeksiyonu olan, yumurtalık apsesi, dış gebelik, apandisit gibi diğer olası durumları ekarte etmek için kan ve idrar testleri istenir. Elde edilen bulgulara dayanarak over torsiyonu için sıklıkla sadece ön tanı konulabilir. Kesin tanı genellikle tedavi için yapılan düzeltici cerrahi sırasında konur. Over torsiyonu tanısında kullanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır:

1. Ultrasonografi: Yumurtalık ve fallop tüplerinin durumu, bu organlara giden damarlardaki kan akışını görmek için transvajinal ultrason yapılır.
2. Bilgisayarlı tomografi: Bazen ultrasonografide torsiyona rağmen yumurtalık ve fallop tüpleri normal olarak görülebilir. Bu durumda over torsiyonunu dışlamak için bilgisayarlı tomografiden yardım alınabilir.

Over Torsiyonu Tedavisi

Yumurtalık dönmesi için tek tedavi yolu cerrahidir ve acil olarak yapılması gerekir. Ancak ameliyat öncesi hastanın rahatlaması, ağrı ve mide bulantısının azaltılması için bazı ilaçlar reçete edilebilir. Hastalığın tedavisine yönelik ameliyat aşağıdaki gibi farklı şekillerde yapılabilir:

1)Laparoskopik Yöntem: Cerrahi işlem ideal olarak laparoskopik yöntem ile yapılır. Laparoskopi cerrahi alt karın bölgesine küçük, anahtar deliği gibi bir kesi açılarak gerçekleştirilir. Bu kesiden doktor iç organlarını görme olanağı elde eder. İşlem sırasında ucunda ışıklı bir video kamera bulunan tüp şeklindeki cihazla karın içine girilir. Yumurtalıklara ulaşmak için ikinci bir kesi daha yapılır. Dönmüş yumurtalığa ulaşıldıktan sonra, organı eski konumuna getirmek için farklı bir araç kullanılır. Tedavi yumurtalıkların normal konumuna getirilmesi şekilde yapılır. Eğer gerekli olursa fallop tüpünü düzeltmek için de cerrahi işlem yapılır. Ameliyattan sonra rahatsızlığın tekrarlama riskini azaltmak için ilaç reçete edilebilir.

Bazen etkilenen yumurtalığın tamamen çıkarılması da gerekebilir. Tıp literatüründe ooferektomi olarak adlandırılan bu işlem yumurtalık dokusunun canlılığını kaybetmesi durumunda yapılır. Hem yumurtalık, hem de fallop tüpleri kan akışının kesilmesi sonucunda canlılığını kaybedebilir. Bu durumda her ikisinin de çıkarılması gerekir. Menopoz sonrası kadınlarda da torsiyonun tekrarlamasını önlemek için yumurtalık ve fallop tüpünün çıkarılmasına karar verilebilir.

2)Laparotomi: Laparoskopik yolla yumurtalık yeterince iyi görülemiyorsa laparotomi adı verilen açık cerrahi işlem yapması gerekebilir. Daha az sıklıkta tercih edilen bu prosedürle alt karın bölgesine daha büyük bir kesi açılarak yumurtalık elle düzeltilir. Genel anestezi altında uygulanan bu yöntemde hastanede kalış ve iyileşme süresi daha uzundur.

Çoğu durumda özellikle laparoskopik yöntemden sonra hasta aynı gün evine dönebilir. Bununla birlikte, yumurtalığa yeterli kan akışı varlığının takip edilmesi için hasta bir süre daha hastanede yatırılmaya devam edilir. Takip sırasında doku ölümü belirtileri görülürse sonraki bir tarihte yumurtalığın çıkarılması gerekir.

Gebelik, infertilite, tüp bebek tedavisi gibi kadın sağlığı ile ilgili tüm sorularınız için 444 39 49 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.