Koronavirüs Aşısının Gebelikte Etkileri


Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı

Doktora Sorun

2019 yılının sonu itibariyle insanlık dünya tarihini derinden etkileyen önemli bir sağlık sorunu ile karşı karşıya kalmıştır. Sosyal hayatta yaşanan kısıtlamalar, karantina tedbirleri ve maske kullanımı ile birlikte sağlık sistemlerinin yaşadığı aksaklıklar, salgının sona erdirilmesine yönelik ilaç ve aşı çalışmalarına hız kazandırmıştır. Bununla birlikte, koronavirüs aşısının gündeme gelmesiyle gebelerin ve emzirme dönemindeki annelerin aşı yaptırma zorunluluğu tartışmalı hale gelmiştir. Bu doğrultuda “Gebelikte ve emzirmede koronavirüs aşısı güvenli mi?” sorusunun cevaplandırılması önemlidir.

Koronavirüs (Coronavirus) Nedir?

Koronavirüsler, insanlarda ve hayvanlarda solunum yolunu etkileyen hastalıklara yol açan bir RNA virüs ailesidir. Bu bağlamda oldukça hafif geçirilen soğuk algınlığı belirtilerinden, ağır alt solunum yolu enfeksiyonlarına kadar geniş bir yelpazede hastalığa neden olabilirler. Yeni tespit edilen koronavirüs (SARS-CoV-2) oldukça bulaşıcı olması ve etkilediği vakaların önemli kısmında hayatı tehdit eden bir hastalık tablosu oluşturması bakımından dünya çapında önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir.

İlk defa 2019 yılı aralık ayında Çin’in Wuhan şehrinde tespit edilen yeni tip koronavirüs, kısa zamanda tüm dünyayı etkileyen bir salgına dönüşmüştür. Bahsedilen koronavirüse bağlı gelişen hastalık tablosuna “Koronavirüs Hastalığı 2019” ifadesinin kısaltması olarak “Covid 19” adı verilir. Buna göre, etkilenen hastalarda yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, halsizlik-yorgunluk, boğaz ağrısı ve ishal gibi belirtilere yol açan Covid-19 hastalığı, dünyada milyonlarca kişinin hastalanmasına yol açmış ve hayatını kaybetmesine neden olmuştur.

Bununla birlikte koronavirüsün bulaştığı ve koronavirüs testi pozitif çıkan tüm kişilerde Covid 19 hastalığı gelişmemekte ve taşıyıcı kabul edilen bu kişilerde koronavirüs belirti göstermemektedir. Bu bakımdan toplum sağlığının sağlanmasında hastaların korunması ve tedavi edilmesi gerektiği kadar, virüs taşıyıcısı olan veya henüz virüsle karşılaşmamış kişilerin de bulaşmayı önleyici tedbirler alması gereklidir.

Koronavirüs (Coronavirus) Nasıl Bulaşır?

Koronavirüs temel olarak solunum yoluyla ve nefes alıp verme esnasında havaya karışarak asılı duran damlacıklar yoluyla bulaşır. Damlacıkların çevredeki yüzeylere ulaşması durumunda, bu yüzeylere temas esnasında damlacıkta yer alan virüs ellere geçebilir. Bunun sonucunda ellerin burun, göz veya ağız gibi mukoza dokusu içeren bölgelere temas etmesi ile virüs vücuda erişim sağlayabilir.

Solunum ve damlacık yoluyla bulaşma esnasında virüs taşıyıcısı kişi ile sağlıklı kişi arasındaki mesafe de oldukça önemlidir. Yapılan çalışmalar solunum yolu ile havaya karışan virüs partiküllerinin 1,5 – 2 metrelik bir alanda yer aldığını göstermiştir.

Bu bulaşma yolları ve özellikleri nedeniyle, koronavirüsün bulaşmasını önlemede alınabilecek en önemli tedbirler maske takarak solunum ve damlacık yoluyla virüsün havaya karışmasını ya da havadan bulaşmasını önlemek, kişiler arasında en az 1,5 metrelik mesafe koymak ve el hijyeni ile ortam temizliğine dikkat etmektir.

Koronavirüs (Coronavirus) Bebeğe Geçer mi?

2019 aralık ayından bu yana koronavirüs üzerine yapılan incelemelerde, anne karnında bebeğin içinde bulunduğu sıvılarda veya plasentada koronavirüs izine rastlanmamıştır. Benzer şekilde, anne karnındaki bebeği etkileyebilen çeşitli viral enfeksiyonların aksine; koronavirüs geçiren gebelerde anne karnındaki bebeğin etkilendiğine dair klinik bir bulgu izlenmemiştir.

Bu bilgilerle birlikte, koronavirüsün anne karnındaki bebekler üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığına dair yeterli bilimsel veri bulunmadığından, kesin bir hükümden bahsetmek mümkün değildir. Ayrıca, Covid 19 hastalığının gebelerde, normal kişilere göre daha ağır seyrettiği ve yoğun bakım ihtiyacının daha sık görüldüğü bilindiğinden; hamilelerin koronavirüsten korunması büyük bir önem arz eder.

Koronavirüs (Coronavirus) Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

Yapılan çalışmalarda ve uygulamalarda, koronavirüs aşısı sıklıkla aşağıdaki yan etkilere neden olabilmektedir:

  • Hafif ateş
  • Halsizlik – yorgunluk
  • Kas ve eklemlerde ağrı
  • Baş ağrısı
  • Aşılama bölgesinde kızarıklık ve sıcaklık artışı
  • Aşılama bölgesinde şişlik ve ağrı

Koronavirüs (Covid-19) Aşısı Gebelikte ve Emzirmede Güvenli mi?

Günümüze kadar yapılan çalışmalar ışığında, koronavirüs aşısının gebelikte etkileri tam olarak aydınlatılamamıştır. Bilimsel olarak, aşının gebeler üzerinde ne gibi etkilerinin olduğunun belirlenmesi için, hamilelerde randomize klinik deneylerin yapılması gerekir. Aşı ile ilgili faz deneyleri normal bireylerde sürdürüldüğünden, aşının gebeler üzerindeki nihai etkisi henüz bilinmemektedir.

Bununla birlikte, özellikle koronavirüs mRNA aşılarının klinik olmayan çalışmalara göre koronavirüs aşı içeriğinin plasenta ve anne karnındaki bebeğe ulaşmadığı, hamilelikte belirgin bir olumsuz etkisinin görülmediği ifade edilmektedir. Bu nedenle, aşının gebelerde güvenle kullanılabileceği düşünülse de; kesin bir delil olmadığından, otoritelerce gebelerin aşılanması şu an için uygun görülmemektedir.

Gebelikte olduğu gibi emzirme döneminde de, aşı içeriğinin anne sütüne geçtiğine dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, anne sütünde virüs veya aşı içeriğinin bulunmadığını kanıtlayan klinik çalışma da henüz yapılmadığından, net bir yargıya varmak mümkün değildir.

Anne Karnındaki Bebekler Koronavirüs (Coronavirus) Aşısından Etkilenir mi?

Koronavirüsün anne karnındaki bebeğe geçtiğine dair herhangi bir kanıt olmadığı gibi, aşılama sonrası anne karnındaki bebeğin olumsuz etkilendiği ile ilgili bilimsel bir veri de bulunmamaktadır. Bununla birlikte, aşının etkilerini araştıran deneyler gebeleri kapsamadığından, gebeler ve anne karnındaki bebekler üzerinde koronavirüs aşısının ne gibi etkilerinin olduğu kesin olarak bilinmemektedir.

Koronavirüs (Coronavirus) Aşısını Olduktan Sonra Gebe Olduğumu Öğrenirsem Ne Olur?

Koronavirüs aşısının gebelik veya anne karnındaki bebek üzerinde olumsuz bir etkisi olduğuna dair herhangi bir bilimsel kanıt bulunmadığından, aşı sonrası dönemde yaşanan gebeliklerde yaklaşım, diğer kişilerdeki gibi olmalıdır. Bu dönemde aşının yan etkileri açısından dikkatli olunmalı; gebelikle alakalı rutin takip programlarına uyulmalıdır.

Hamileler Koronavirüs (Covid-19) Aşısı Olmalı mı?

Gebeler, hamileliğe bağlı vücutta gelişen fizyolojik değişiklikler nedeniyle, Covid-19 hastalığından daha ciddi etkilenebilir ve daha ağır hastalık tablosu geliştirebilir. Yine yapılan çalışmalar gebelerde yoğun bakım ihtiyacının diğer hastalara göre daha sık görüldüğünü belirtmektedir. Bu nedenle gebelerin de Covid 19 aşısı olması gerektiğine dair görüşler meydana gelmiştir.

Bununla birlikte, aşının gebeler üzerindeki etkileri tam olarak aydınlatılamadığından, tıbbi otoriteler gebelerin rutin aşılanmasına sıcak bakmamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere gibi ülkelerde gebelerin aşılanması, kişilerin kararına bırakılır. Aşılama öncelikli olarak riskli gruplarda uygulandığından, gebelerdeki aşılama yaklaşımında genel bir ortak karara henüz varılamamıştır. Bu açıdan, kişilerin Covid 19 hastalığı ve aşı ile alakalı riskleri bilerek aşılanma kararını kendisinin vermesi gerekir.

Koronavirüs veya diğer sağlık sorunlarıyla alakalı tüm sorularınız için 444 39 49 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.