Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Polikistik Over Sendromu (PCOS) kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biridir. Yumurtlama düzenini etkileyen bu durum âdet düzensizlikleri başta olmak üzere birtakım belirtilerle kendini gösterebilir. PCOS üreme sağlığının yanı sıra genel sağlığı ve yaşam kalitesini de etkileyebilir. Bununla birlikte doğru teşhisle, kişiye özel tedaviyle ve yaşam tarzı değişiklikleriyle PCOS’un etkileri kontrol altına alınabilir.

Bahçeci Sağlık Grubu Polikistik Over Sendromu tanısında ve tedavisinde kapsamlı bir yaklaşım sunar. Bahçeci’de her bireyin sağlık geçmişi ve ihtiyaçları dikkate alınarak planlanan tedavi süreçleri uzun vadede hem hormonal hem metabolik dengeyi düzenlemeyi amaçlar. Kişiye özel neden analiziyle, hormon dengesini düzenlemeye yönelik tedavilerle ve gerekirse üreme destek yöntemleriyle PCOS yönetiminde yüksek başarı oranlarına ulaşılır.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?

PCOS kadınların hormon dengesini ve üreme sağlığını etkileyen yaygın bir sendromdur.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) üreme çağındaki kadınlarda görülen hormon değişikliği kaynaklı bir bozukluktur. Yumurtalıkların yüksek seviyede hormon üretmesiyle hormonal bir dengesizlik oluşur. Bunun sonucunda yumurtlama döngüsü bozulur.

PCOS doğurganlık yaşlarındaki kadınların yaklaşık %6-13’ünü etkileyen yaygın bir durumdur. Dünya çapındaki vakaların yaklaşık %70’ine teşhis koyulamadığı da bilinir. Bu sendromun görüldüğü çoğu kadına 20’li ve 30’lu yaşlarda teşhis koyulur.

Bu sendromda yumurtlama süreci düzenli gerçekleşmediği için olgunlaşmamış yumurtalarla dolu sıvı keseleri yani kistler oluşur. Bununla birlikte her kadında kist görülmeyebilir ve teşhis sadece kistin varlığına dayanmaz. Sendromun arkasındaki temel neden androjenin (erkeklik hormonu) fazla olmasıdır. Yumurtalıkların normalden fazla androjen üretmesi hormon dengesini etkileyerek çeşitli belirtilere yol açar.

Polikistik Over Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Polikistik Over Sendromu (PCOS) çeşitli fiziksel ve duygusal belirtilere yol açabilir. Belirtiler her kadında farklı şekilde ve seviyede görülebilir.

Polikistik Over Sendromu belirtileri genellikle ergenlik döneminde başlar ve her bireyde farklı seyreder. En yaygın belirtiler ve semptomlar şu şekildedir:

• Âdet düzensizliği (âdet gecikmesi, hiç âdet olmama, âdet döneminin normalden uzun sürmesi, yoğun kanama gibi),
• Yüzde, kollarda, göğüste, sırtta ve uyluklarda anormal kıllanma (hirsutizm),
• Kilo almak ve kilo vermede zorluk çekmek (özellikle göbek çevresinde yağlanma),
• Ciltte yağlanma ve akne oluşumu,
• Boyunda, koltuk altında, kasıklarda ya da göğüs altında koyu cilt lekeleri,
• Boyunda veya koltuk altında küçük et benleri,
• Saç dökülmesi ya seyrekleşmesi,
• Duygu durumunda dalgalanmalar,
• Uyku bozuklukları ve uyku apnesi,
• Yumurtalık kistlerinin oluşması,
• Hamile kalmada güçlük ve kısırlık.

Her kadında aynı belirtiler aynı şekilde görülmez. Bazı kadınlar sadece âdet düzensizliği yaşarken bazılarında belirgin tüylenme veya kilo artışı görülür. Hiçbir belirtinin görülmediği vakalar da vardır. 

PCOS’un fiziksel semptomlarının yanı sıra bazı psikolojik etkileri de olabilir. Kilo artışı, anormal kıllanma ve cilt sorunları bireyin öz güvenini etkileyebilir. Bu da bireyin sosyal ilişkilerde rahat hissetmemesine, kaygı ve stres seviyesinin artmasına yol açabilir.

Siz de bu belirtilerden birini ya da birkaçını fark ettiyseniz vakit kaybetmeden randevu alarak muayene olabilirsiniz. Dilerseniz 444 39 49 numaralı telefondan bizi arayın, sorularınızı cevaplayalım ve randevunuzu oluşturalım.

Polikistik Over Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

PCOS genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle oluşabilir. 

PCOS’un kesin nedeni bilinmiyor. Bununla birlikte oluşumunda birden fazla faktörün birlikte rol oynadığı düşünülüyor. Başlıca nedenler şu şekilde:

• Genetik: Aile bireylerinde PCOS öyküsünün bulunması sendromun görülme riskini artırır. Ancak genellikle genetik yatkınlık tek başına rol oynamaz; yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve çevresel faktörler de sendromun ortaya çıkmasında etkilidir.
• İnsülin Direnci: Hücrelerin insüline yeterince yanıt vermemesi durumunda pankreas kan şekerini dengelemek için daha çok insülin üretir. Vücuttaki insülin seviyesinin artması yumurtalıkların androjen (erkek hormonu) üretmesini tetikler. Bu durum hormon dengesizliğine ve yumurtlamanın baskılanmasına yol açar.
• Obezite: Aşırı kilo veya obezite insülin direncinin nedenlerinin arasında yer aldığından PCOS’un ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
• Androjen (Erkek Hormonu) Fazlalığı: Androjen hormonlarının artması beyinde yumurtalıkların görevini kontrol eden merkezin işlevini etkiler. Bunun sonucunda yumurtlama süreci olumsuz etkilenir. 
• Düşük Dereceli Kronik İnflamasyon: Araştırmalar PCOS’lu kadınların vücutlarında genellikle iltihaplanmanın görüldüğünü ortaya koyuyor. İltihaplanmanın yüksek androjen seviyeleriyle bağlantılı olduğu da biliniyor.

Polikistik Over Sendromu nedenleri kişiden kişiye farklılık gösterdiğinden ancak bireysel bir değerlendirmeyle netleştirilebilir. Bahçeci’de genetik ve çevresel faktörler ayrı ayrı değerlendirilir, neden analizi kişiye özel olarak yapılır. 

Polikistik Over Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

PCOS teşhisi; belirtilerin dikkatle değerlendirilmesiyle, kan testleri yoluyla hormon düzeylerinin incelenmesiyle ve ultrason bulgularıyla birlikte yapılır.

PCOS teşhisinin yapılması için özel bir test yoktur. Teşhis aşamasında öncelikle ailenin tıbbi geçmişi ve bireyin semptomları hakkında bilgi alınabilir. PCOS’un bazı semptomları başka sağlık sorunlarının neden olabileceği belirtilere de benzediğinden semptomların varlığı teşhis koymak için tek başına yeterli olmayabilir.

Bu nedenle teşhisin yapılabilmesi için şu yollara başvurulabilir:

• Fiziki Muayene: Üreme sağlığının kontrolü için pelvik muayeneyi de içeren fiziki muayene yapılır. Pelvik muayenede yumurtalıklarda veya üreme sisteminin diğer bölümlerinde sorun olup olmadığı tespit edilebilir. Ayrıca kıllanma artışı, saç dökülmesi, akne, ciltte renk değişikliği ve et beni oluşumu gibi semptomlar da muayenede kontrol edilebilir. 
• Kan Testi: Hormon seviyelerindeki değişiklikleri tespit etmek için kan tahlili yapılır. Testosteron, östrojen, lüteinize edici hormon (LH), insülin gibi hormonlarda artış olup olmadığı tespit edilir. Ayrıca kolesterol ve trigliserit seviyelerine de bakılabilir.
• Ultrason: Yumurtalıkların boyutunu, kist olup olmadığını, rahim iç zarının (endometriyum) kalınlığını kontrol etmek, diğer anormal kanama nedenlerini araştırmak için pelvik ultrasona başvurulur. 

Sendromun erken fark edilmesi ve yönetilmesi ilerleyen yaşlarda oluşabilecek tip 2 diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler risklerin önüne geçmeye yardımcı olur.

Teşhis süreci her kadında farklı ilerleyebilir. Bahçeci’de PCOS değerlendirmesinde test sonuçlarına ek olarak bireyin genel sağlık durumu, genetik geçmişi ve yaşam tarzı da dikkate alınır. Değerlendirme süreci multidisipliner bir yaklaşımla yürütülür. Deneyimli ekibimiz en doğru teşhise ulaşmak ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturmak için birlikte çalışır.

Siz de kapsamlı değerlendirme ve doğru tanı için Bahçeci uzmanlarına başvurabilirsiniz.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi kişiye özel olarak ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişikliklerinin kombinasyonuyla planlanır. Bireyin genel sağlık durumu ve gebelik planının olup olmaması tedavi sürecini etkiler.

PCOS’un nedeni kesin olarak bilinmediğinden net bir tedavisi de yoktur. Tedavi süreci bireyin semptomlarına, tıbbi geçmişine, diğer sağlık sorunlarına ve hamile kalmak isteyip istemediğine göre düzenlenir. Tedavide amaç hormonal dengenin yeniden sağlanması, yumurtlamanın düzenlenmesi ve semptomların kontrol altına alınmasıdır.

Polikistik Over Sendromu tedavisinde şu yöntemlere başvurulabilir:

İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi yaklaşımı bireyin gebelik planına göre değişir:

• Kadın hamile kalmayı planlamıyorsa: Doktor androjen üretimini düzenlemek amacıyla doğum kontrol hapı veya hormon düzenleyici ilaç kullanımı önerebilir. Bu ilaçlar hormon dengesini sağlayarak âdet döngüsünün düzenlenmesine, akne ve aşırı kıllanma gibi belirtilerin azalmasına yardımcı olur. Bireyde insülin direnci tespit edildiyse vücudun insülini işlemesine yardımcı olan diyabet ilaçları da önerilebilir. 
• Kadın hamile kalmayı planlıyorsa: Tedavinin amacı yumurtlamayı ve gebeliğin doğal yolla gerçekleşmesini sağlamaktır. Bunun için doktor yumurtlamayı uyarıcı ilaçlar önerebilir. İlaç tedavisiyle sonuç alınamayan durumlardaysa aşılama (IUI) veya tüp bebek (IVF) gibi destekleyici üreme yöntemlerine başvurulabilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Özellikle fazla kiloya bağlı oluşan insülin direncinin düşürülmesi için yaşam tarzında bazı değişikliklerin yapılması gerekir. Bu değişiklikler hem tedavinin etkinliğini artırır hem uzun vadede genel sağlığı olumlu etkiler. Sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak en önemli yaşam tarzı değişikliklerinin arasındadır. Bu konuya ilişkin önerilere “Polikistik Over Sendromunda Beslenme ve Yaşam Tarzı” başlığında yer vereceğiz.

Tedavi sürecinde hastanın bilinçlendirilmesi, düzenli kontrol ve doktor-hasta iş birliği de başarıyı artıran önemli unsurlardır.

Size en uygun PCOS tedavi planını öğrenmek için randevu formunu doldurabilirsiniz.

Polikistik Over Sendromu ve Hamilelik İlişkisi

PCOS yumurtlamayı etkileyerek gebelik şansını azaltabilir. Ancak uygun tedaviyle ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kadın sağlıklı şekilde hamile kalabilir. Bahçeci’de başarı şansını artırmak için PCOS kaynaklı infertiliteye yönelik kişiye özel yaklaşımlar uygulanır.

PCOS yumurtlamayı etkilediği için doğal yolla gebelik şansını azaltabilir ve bazı gebelik komplikasyonlarının riskini artırabilir. PCOS nedeniyle âdet döngüsünün düzensiz olması da kadının ovulasyon tarihlerini takip etmesini zorlaştırdığından doğal gebelik şansını düşürür. Bununla birlikte doğru tedavi yöntemleri ve yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde birçok kadın sağlıklı bir gebelik süreci yaşayabilir. 

PCOS’ta yumurtlamanın düzensiz olması ya da hiç gerçekleşmemesi söz konusu olabilir. Bu durum gebelik için gerekli olgun yumurtanın oluşmasını engeller. Hormon dengesinin düzenlenmesiyle ve yumurtlamanın desteklenmesiyle doğal yolla gebelik şansı artabilir. İlaç tedavisinin kilo kontrolü, düzenli egzersiz ve beslenme planı gibi unsurlarla desteklenmesi başarı şansını artırmada rol oynar.

Doğal gebeliğin mümkün olmadığı ya da uzun süre sonuç alınamayan durumlarda destekleyici yöntemlerden yararlanılır. Bu yöntemler yumurtlamayı uyararak döllenme olasılığını artırır ve gebeliğin gerçekleşmesine yardımcı olur. Hangi yöntemin uygulanacağı bireyin yaşı, yumurtalık rezervi ve genel sağlık durumu değerlendirilerek belirlenir. Yaygın kullanılan yöntemlerin arasında aşılama (IUI) ve tüp bebek (IVF) vardır.

Aşılama (IUI) yönteminde sperm, döllenmenin gerçekleşme olasılığını artırmak amacıyla doğrudan rahme yerleştirilir. Tüp bebek (IVF) tedavisindeyse sperm ve yumurtanın laboratuvar ortamında birleştirilmesiyle döllenme sağlanır. Ardından elde edilen embriyo rahme transfer edilir.

Bahçeci’de PCOS kaynaklı infertiliteye yönelik tedavilerde kişiye özel yaklaşımla ilerlenir. Bu sayede yüksek başarı oranlarına ulaşılır. Ayrıca bireyler sürecin her aşamasında bilgilendirilir ve rahat hissetmeleri sağlanır. 

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin vakit kaybetmeden tedaviye başvurması başarı şansını artırmak açısından önemlidir. Siz de hamilelik yolculuğunuzda size özel çözümleri öğrenmek ve sürece adım atmak için Bahçeci uzmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz. Dilerseniz WhatsApp hattımız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Polikistik Over Sendromunda Beslenme ve Yaşam Tarzı

Dengeli bir diyet ve düzenli fiziksel aktivite PCOS yönetiminde ilaç tedavisini destekleyen en önemli unsurlardır.

PCOS hormonal ve metabolik dengeyi etkileyen bir durumdur. PCOS’lu bireylerde obezite, sistemik inflamasyon, insülin direnci gibi riskler yüksek olabilir. Bu durumlar tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık riskini de artırabilir. Dolayısıyla tedavi sürecinde ilaçların yanı sıra sağlıklı beslenme ve aktif bir yaşam tarzı benimseme gibi unsurlar büyük önem taşır.

Özellikle sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve bu kiloda kalmak ilk hedeflerden biri olmalıdır.%5 ila %10 arasındaki bir kilo kaybının bile semptomları iyileştirebildiği bilinir. Kilo kontrolüyse dengeli beslenme ve düzenli aktivite gibi alışkanlıkları önceliklendirmeyi gerektirir.

Sağlıklı Beslenme

İnsülin direncini dengelemek, tip 2 diyabet riskini azaltmak ve fazla kiloları vermek için sağlıklı beslenme alışkanlıkları benimsenmelidir. Polikistik over sendromu diyetinde kan şekerini sabit tutan, iltihaplanmayı azaltan ve hormon dengesini destekleyen besinler düzenli tüketilmelidir. Ayrıca uzun süre aç kalmamak ve düzenli aralıklarla beslenmek kan şekeri dalgalanmalarını önler; yorgunluk, sinirlilik ve motivasyon kaybı gibi semptomları azaltabilir.

Tüketilmesi Önerilen Besinler

• Tam tahıllar ve baklagiller: Bulgur, yulaf, karabuğday, tam buğday, mercimek, nohut, fasulye gibi düşük glisemik indeksli besinler kan şekerini dengede tutar ve tokluk hissini artırır.
• Sebzeler: Özellikle ıspanak, kara lahana, hindiba, marul gibi nişastasız sebzeler, domates, biber, brokoli, karnabahar, bezelye, kereviz gibi lifli besinler tokluk sağlar. Yeşil yapraklı sebzeler B vitamini, magnezyum ve antioksidan açısından da zengindir.
• Meyveler: Böğürtlen, çilek ve yaban mersini gibi meyveler antioksidan açısından zengindir. Bu meyveleri bir avuç badem gibi bir protein ve yağ kaynağıyla tüketmek kan şekerini dengelemeye yardım eder.
• Protein: Protein ihtiyacını karşılamak için derisiz tavuk, hindi, balık gibi yağsız seçeneklerden ve mercimek, nohut gibi baklagillerden yararlanılmalıdır.
• Kuruyemişler ve tohumlar: Çiğ kuruyemişler, ceviz, badem, kabak çekirdeği ve keten tohumu besleyici ve lifli gıdalardandır. 
• Omega-3: Fırında veya ızgarada somon, sardalya, uskumru gibi omega-3 açısından zengin yağlı balıklar tüketilmelidir. Omega-3 insülin duyarlılığını artırır ve inflamasyonu azaltır.
• Sağlıklı yağlar: Tereyağı veya margarinin yerine zeytinyağı ve avokado yağı gibi sağlıklı yağlar kullanılmalıdır.
• Su: Gün boyunca yeterli miktarda su içmek metabolizmanın düzenli çalışmasına yardımcı olur.

Kaçınılması Gereken Besinler

• Şekerli ya da işlenmiş karbonhidrat kaynakları: Hazır meyve suları, şekerli içecekler, beyaz unla yapılmış ekmek, makarna ve pastane ürünleri, pirinç, tatlılar, paketli gıdalar kan şekerini hızla yükselttiği için sınırlandırılmalıdır. 
• Glisemik indeksi yüksek besinler: Bir önceki maddede saydığımız yiyeceklerin yanı sıra patates, incir, havuç, karpuz, kavun gibi besinlerin de glisemik indeksi yüksektir ve kan şekerini hızla yükseltir. Bu besinler kontrollü tüketilmelidir.
• Kızartılmış ve işlenmiş gıdalar: Fast food, patates kızartması, salam, sosis ve cips gibi yiyecekler iltihaplanmayı artırabildiğinden bu yiyeceklerden kaçınılmalıdır.
• Doymuş yağlar: Tereyağı ve margarin gibi doymuş yağlar kullanılmamalıdır. 
• Aşırı yağ ve tuz içeren besinler: Damar sağlığını olumsuz etkilediği için mümkün olduğunca tüketilmemelidir.
• Alkollü içecekler: Alkol tüketimi metabolizmayı etkileyerek hormon dengesini bozabildiğinden tüketiminden kaçınılmalıdır.

Düzenli Egzersiz

Egzersiz yapmak hem kilo kontrolünü kolaylaştırır hem hormonal dengeye katkı sağlayarak yumurtlamanın düzenlenmesinde rol oynar. Ayrıca tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık gibi uzun vadeli sağlık sorunları geliştirme riskini azaltabilir.

Yetişkinlerin haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapması önerilir. Bu süre günlere bölünebilir ve zamanla artırılabilir. Araştırmalar her türlü düzenli fiziksel aktivitenin PCOS semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olabildiğini gösteriyor. Kişinin tercihine bağlı olarak yapılabilecek bazı egzersizler şunlar:

• Yürüyüş,
• Fitness,
• Kardiyo, 
• Ağırlık kaldırma,
• Direnç egzersizleri,
• Pilates,
• Yoga,
• Bisiklet,
• Yüzme.

Egzersiz seçiminde önemli olan sürdürülebilir ve keyif alınan bir rutinin oluşturulmasıdır. Düzenli hareket zamanla insülin duyarlılığını artırarak metabolizmayı destekler, hem fiziksel hem psikolojik iyileşmeye yardım eder.

Bahçeci doktorları kişiye özel tedavi planları oluşturmaya ek olarak yaşam tarzı düzenlemeleri konusundaki önerileriyle de size bütüncül bir yaklaşımla destek olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Polikistik Over Sendromu tamamen geçer mi?

PCOS kronik bir durumdur ancak belirtiler doğru tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Hormonal dengeyi düzenleyen ilaç tedavileriyle, dengeli beslenmeyle ve düzenli egzersizle semptomlar azalabilir.

PCOS tüm kadınlarda aynı şekilde mi görülür?

Hayır, belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı kadınlar sadece âdet düzensizliği yaşarken bazıları kilo artışı, tüylenme veya akne gibi semptomlar yaşayabilir. Bazı bireylerde hiçbir semptom gözlemlenmeyebilir.

Hamile kalmak mümkün mü?

Evet, PCOS’lu kadınlar uygun tedaviyle doğal yollarla veya destekleyici üreme yöntemleriyle hamile kalabilir. Yumurtlamanın düzenlenmesini sağlayan ilaç tedavileri, yaşam tarzı değişiklikleri veya gerektiğinde tüp bebek gibi yardımcı yöntemler gebelik şansını artırır.

Tedavi ne kadar sürer?

Tedavi süresi kişiden kişiye değişir. Hormonal denge, kilo durumu ve yaşam tarzı gibi unsurlar bu süreci etkiler. Tedavi planı düzenli doktor kontrolleriyle zaman içinde kişisel ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenebilir.

Kilo vermek hastalığa iyi gelir mi?

Evet, vücut ağırlığının %5 ila %10 azalması bile insülin direncini azaltabilir, âdet döngüsünü düzenleyebilir ve yumurtlamayı destekleyebilir.

PCOS hakkındaki tüm sorularınıza yanıt almak ve size uygun tedavi seçeneklerini öğrenmek için Bahçeci uzmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz.