Leopold manevraları, gebelikte bebeğin anne karnındaki duruşu (fetal lie), pozisyonu ve doğum kanalına olan yakınlığını değerlendirmek için yapılan, karından uygulanan sistematik elle muayene yöntemleridir. Bu manevralar, Alman kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Christian Gerhard Leopold tarafından geliştirilmiştir.

• Leopold manevraları nedir? Karından elle muayene ile bebeğin pozisyonunu değerlendirme yöntemidir.
• Leopold manevraları nasıl yapılır? Dört adımda (1–4) fundus, karın yanları ve pelvis girişinin palpasyonu ile yapılır.
• Ne zaman yapılır? Genellikle gebeliğin 5. ayından itibaren; en iyi değerlendirme çoğunlukla 3. trimesterde yapılır.

Günümüzde ultrasonografi gebelik izleminin temel araçlarından biri olsa da, fetüsün pozisyonu ve annenin fiziksel özellikleri gibi faktörler ultrason görüntülemesini etkileyebilir. Bu nedenle birçok hekim, ultrasonografi ile birlikte abdominal muayene bulgularını birlikte değerlendirerek daha net bir klinik kanaat oluşturur. Özellikle doğuma yaklaşan dönemde, fetüs başının pelvisle ilişkisini anlamada Leopold manevraları pratik bir ön değerlendirme sağlar.

Leopold Manevraları Nedir?

Tüm gebe kadınlarda rutin kontroller sırasında karından muayene yapılması klinik olarak değerlidir. Abdominal muayene; fetüsün büyüme seyrine dair fikir verebilir, fetüsün rahimdeki genel yerleşimi değerlendirilebilir ve doğuma ilişkin bazı ipuçları elde edilebilir.

Bu muayene ile hekim;

• Fetüsün baş gelişi mi makat gelişi mi olduğunu,
• Fetüsün sırtının anne karnında hangi tarafta olduğunu,
• Bebeğin doğum kanalına yaklaşıp yaklaşmadığını (başın mobil / fikse / angaje olup olmadığını),
• Rahim büyüklüğünün gebelik haftasıyla uyumlu olup olmadığını

değerlendirebilir.

Ayrıca karından muayene; fetüste intrauterin gelişme geriliği şüphesi, rahimde normalden fazla sıvı olabileceğini düşündüren durumlar (ör. polihidroamnios) gibi konularda “yol gösterici” olabilir. Ancak bu bulguların kesinleştirilmesi ultrasonografi ve hekim değerlendirmesi ile yapılır.

Muayene Öncesi Nelere Dikkat Edilir?

Leopold teknikleri hemen hemen tüm gebelerde uygulanabilir. Ancak ileri derecede kilo fazlalığı/obezite, karın duvarının kalınlığı gibi nedenlerle palpasyon bulguları daha zor alınabilir.

Muayene öncesinde dikkat edilen temel noktalar:

• Mesanenin boşaltılması
• Sırtüstü yatış, dizlerin hafif bükülü olması
• Anne adayına yapılacak işlemin kısa şekilde açıklanması
• Muayeneyi yapan kişinin ellerinin vücut sıcaklığında olması (soğuk eller kasılmayı artırabilir)

Leopold Manevraları Nasıl Yapılır?

Leopold manevraları dört adımda uygulanır. Her adım farklı bir bölgeyi değerlendirir ve birlikte yorumlandığında fetüsün duruşu hakkında daha net fikir verir.

1. Leopold Manevrası

Bu adımda rahmin üst kısmı olan fundus palpe edilerek bebeğin hangi kısmının fundusta olduğu değerlendirilir. Amaç, bebeğin baş mı kalça (makat) kısmının mı yukarıda olduğunu anlamaktır.

• Fundusta ele gelen kitle sert, yuvarlak ve düzenli ise genellikle baş
• Daha yumuşak, düzensiz ve geniş ise genellikle kalça olabilir

Bu manevra ayrıca rahim fundus yüksekliğinin değerlendirilmesine ve gebelik haftasıyla kabaca karşılaştırılmasına yardımcı olur.

2. Leopold Manevrası

Karın yan duvarları palpe edilerek bebeğin sırtı, kolları ve bacaklarının hangi tarafta olduğu anlaşılmaya çalışılır.

• Bebek sırtı çoğunlukla daha düz ve uzun bir hat şeklinde hissedilir
• Kol/bacaklar daha küçük ve hareketli çıkıntılar şeklinde algılanabilir

Bu adım, fetüsün sırtının hangi tarafta olduğuna dair bilgi verdiği için, kalp atımlarının en net duyulabileceği bölgeyi bulmada da klinik olarak yardımcı olabilir.

3. Leopold Manevrası

Alt karın bölgesinde (suprapubik bölge) palpasyon yapılarak bebeğin pelvise yakın kısmının ne olduğu değerlendirilir. Bu aşamada “önde gelen kısım” anlaşılmaya çalışılır.

• Ele gelen yapı sert ve yuvarlak ise çoğunlukla baş
• Daha yumuşak ve şekilsiz ise kalça veya farklı bir kısım olabilir

Bu manevra, bebeğin doğum kanalına yaklaşma durumuna dair ön bilgi sağlar.

4. Leopold Manevrası

Özellikle gebeliğin son döneminde (3. trimester) bebeğin başının pelvis girişine yerleşimini değerlendirmede önemlidir. Hekim, pelvis üzerinde iki eliyle muayene yaparak başın hareketliliğini kontrol eder.

Bu aşamada klinikte sık kullanılan terimler:

• Mobil: Baş serbest hareket eder, pelvise tam yerleşmemiştir.
• Fikse: Baş pelvis girişinde sabitlenmeye başlamıştır.
• Angaje: Baş pelvis içine girmiştir, hareket belirgin şekilde azalır.

Özetle 4. Leopold manevrası, bebeğin başının doğum kanalına girip girmediği hakkında klinik ön değerlendirme sağlar.

Leopold Manevraları Ne Zaman Yapılır?

Leopold manevraları, genellikle gebeliğin 5. ayından itibaren uygulanabilir. Daha erken haftalarda bebeğin küçük olması, elle değerlendirmeyi güçleştirir ve doğruluk oranını düşürür.

• 1. ve 2. manevra: 5. aydan itibaren daha anlamlıdır
• 3. ve özellikle 4. manevra: çoğunlukla son trimesterde daha net bulgu verir

Gebelik ilerledikçe bebeğin büyümesiyle palpasyon daha kolaylaşır. Yine de en doğru yaklaşım, karından muayenenin ultrasonografi bulguları ile birlikte değerlendirilmesidir.

Leopold Manevraları Hangi Durumlarda Daha İyi Sonuç Verir?

Bu muayenede elde edilen bulguların netliği; fetüsün pozisyonuna, anne adayının karın duvarına ve muayeneyi yapan kişinin deneyimine göre değişebilir. Genellikle:

• Gebelik haftası ilerledikçe (özellikle 3. trimester)
• Fetüs tekil gebelikte ve belirgin pozisyonda olduğunda
• Karın duvarı palpasyonu zorlaştıracak düzeyde kalın olmadığında

daha net sonuç alınır.

Leopold Manevraları Tanı Koydurur mu?

Leopold manevraları klinik olarak yol göstericidir; tek başına kesin tanı koydurmaz. Örneğin bebeğin prezentasyonu, pozisyonu ve angajman durumu hakkında güçlü ipuçları verebilir; ancak gerekli görülen durumlarda ultrason ile doğrulanması en doğru yaklaşımdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Leopold manevraları nedir?

Leopold manevraları, gebelikte bebeğin anne karnındaki yerleşimini ve doğum kanalına yakınlığını değerlendirmek için yapılan dört basamaklı abdominal (karından) muayene yöntemidir.

Leopold manevraları ne zaman yapılır?

Genellikle gebeliğin 5. ayından itibaren yapılabilir. 3. trimesterde bebeğin büyümesi nedeniyle muayeneden elde edilen bulgular daha net olabilir.

4. Leopold manevrası neyi değerlendirir?

4. Leopold manevrası, bebeğin başının pelvis girişine yerleşip yerleşmediğini; başın mobil, fikse veya angaje olma durumunu değerlendirmeye yardımcı olur.

Mobil, fikse, angaje nedir?

• Mobil: Baş serbest hareket eder, pelvis içine yerleşmemiştir.
• Fikse: Baş pelvis girişinde sabitlenmeye başlamıştır.
• Angaje: Baş pelvis içine girmiştir, hareket belirgin azalmıştır.

5. Leopold manevrası var mı?

Standart klinik yaklaşımda 4 Leopold manevrası bulunur. “5. Leopold manevrası” ifadesi sık aransa da, tıpta standardize edilmiş ayrı bir beşinci basamak olarak kabul edilmez.

Leopold manevraları ultrason yerine geçer mi?

Hayır. Leopold manevraları ultrasonun yerine geçmez; klinik muayeneyi tamamlayan bir değerlendirmedir. Gerekli durumlarda ultrason ile birlikte yorumlanır.