İdrar Kaçırma Nedenleri ve Tedavisi


Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı

Doktora Sorun

İdrar kaçırma mesane kontrolünün tam olarak yapılamamasına bağlı olarak gelişen bir sorundur.

İdrar Kaçırma Nedir?

İdrar kaçırma, mesane (idrar kesesi) üzerindeki kontrolün kaybolmasına bağlı olarak görülür. Sorunun şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı kişiler sadece öksürme, hapşırma gibi hareketler sırasında idrar kaçırırken, bazılarında ise ani gelen sıkışma hissiyle tuvalete yetişmek mümkün olmayabilir.

İdrar kaçırma ya da diğer adıyla inkontinansın farklı türleri vardır. Bu türler şu şekilde sıralanabilir:

  • Stres inkontinansı: hasta idrarını öksürme, hapşırma, gülme, ağır kaldırma, egzersiz yapma gibi mesane üzerindeki basıncı artıran olaylar sırasında kaçırır.
  • Sıkışma inkontinansı: hasta ani gelişen şiddetli bir sıkışma sonucu idrarını tutamaz. Hastaların sık sık tuvalete gitmesi ve gece pek çok kez sıkışma hissiyle uyanması sık karşılaşılan belirtilerdendir. Sıkışma tipi inkontinans idrar yolu enfeksiyonuna bağlı olarak oluşabileceği gibi diyabet veya çeşitli nörolojik hastalıklar sonucu da gelişebilir.
  • Taşma inkontinansı: Bu tip idrar inkontinansında, mesane tam olarak boşaltılamadığı için sürekli veya sık sık idrar sızıntısı olur.
    Karışık inkontinans: birden fazla idrar kaçırma türü birlikte gözlenir. Stres ve sıkışma tipi inkontinans sıklıkla birlikte görülen problemlerdendir.

İdrar kaçırma problemi, kişinin aktivitelerinde azalmaya ve sosyal hayatında kısıtlılığa neden olabilir. Ayrıca idrar kaçırma hayat kalitesini de olumsuz etkiler. Özellikle ileri yaş grubundaki kişilerde tuvalete yetişmek için acele edilmesi sonucu kişi düşebilir.

İdrar kaçırma, altta yatan tıbbi bir duruma bağlı olarak da gelişebilir. Bu nedenle inkontinans yaşayan kişilerin doktora başvurması faydalı olacaktır.

İdrar Kaçırma Neden Olur?

İdrar kaçırma geçici bir durum olabileceği gibi sürekli devam eden kronik bir sorun da olabilir. Geçici idrar kaçırma genellikle ciddi bir durum değildir ve tedavi gerektirmez. Geçici idrar kaçırma, idrar üretiminde artışa yol açan veya mesaneyi uyaran çeşitli içeceklerin tüketilmesine ya da ilaçların kullanılmasına bağlı olarak gelişebilir.

Alkol, kafein, gazlı içecekler ve maden suyu geçici idrar kaçırmaya yol açabilir. Çikolata, nane şekeri, narenciye grubu meyveler de yine aynı soruna neden olabilir. Kalp hastalıklarının ve yüksek tansiyonun tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ve sakinleştiriciler de geçici inkontinans yapabilir.

İdrar yolları enfeksiyonu ve kabızlık da hastalarda idrar kaçırmaya yol açabilen durumlardandır. Bu durumların düzeltilmesi idrar kaçırma probleminin ortadan kalmasını sağlar. İdrar kaçırmanın kronik bir sorun haline gelmesi mümkündür. Kronik idrar kaçırma nedenleri kadın ve erkekte farklı olabilir.

İdrar Kaçırma Kadınlarda Neden Olur?

Uzun süren veya kalıcı hale gelen idrar kaçırma, kişideki fizyolojik değişimlere bağlı olarak gelişebilir. Yine bazı rahatsızlıklar da inkontinansa neden olabilir. İdrar kaçırmaya sebep olabilecek durumlar:

  • Gebelik: Hormonal değişimler ve anne karnındaki fetüsün kilosundaki artış stres tipi inkontinansa neden olabilir.
  • Doğum: Normal yani vajinal doğum, pelvik tabanda güçsüzleşmeye yol açabilir. Pelvik tabanda yer alan kaslar, mesane kontrolünü sağlar. Bu kaslardaki güçsüzleşme, mesane kontrolünün de zayıflamasına neden olur. Buna ek olarak doğum sırasında mesane kontrolünü sağlayan sinirler zedelenebilir ve sonuç olarak mesane boşaltımının kontrolü zorlaşır.
  • Yaşla birlikte gelen değişimler: Kişiler yaşlandıkça mesane kası zayıflar ve mesanenin idrar tutma kapasitesi azalır. Sonuç olarak idrar kaçırma probleminin görülme sıklığı yaşla birlikte artar.
  • Menopoz: Östrojen, mesane ve üretranın sağlıklı kalmasını sağlayan ve pelvik tabanın zayıflamasına engel olan bir hormondur. Menopozda östrojen seviyelerinin düşmesi, bu etkilerin ortadan kalkmasına ve sonuç olarak da idrar kaçırma problemine neden olur.
  • Tıkanıklık: İdrar yollarında tıkanıklığa yol açan böbrek taşı gibi problemler de inkontinans yapabilir.
  • Nörolojik hastalıklar: Multipl skleroz (MS), Parkinson hastalığı, inme ve beyin tümörü gibi nörolojik rahatsızlıklar mesanenin sinirsel kontrolünde probleme yol açarak idrar kaçırmaya neden olabilir.

İdrar Kaçırma Erkeklerde Neden Olur?

İdrar kaçırma kadınlarda daha sık rastlanan bir problem olsa da erkeklerde de azımsanmayacak kadar yaygın görülür. Pek çok kişi ‘İdrar kaçırma erkeklerde neden olur, prostat hastalıkları idrar kaçırma yapar mı?’ gibi sorular sorar. Erkeklerde inkontinans yapan durumları şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Prostat büyümesi: Özellikle ileri yaş erkeklerde görülen benign prostat hiperplazisi, idrar kaçırmaya sebep olabilir. Prostatın iyi huylu büyümesi anlamına gelen bu durum, erkeklerde sık görülen idrar kaçırma nedenleri arasındadır.
  • Prostat kanseri: Prostat kanseri hem stres hem de sıkışma tipi idrar kaçırmaya neden olabilir.
  • Tıkanıklık: İdrar yollarını tıkayan taş, tümör gibi problemler inkontinans yapabilir.
  • Nörolojik hastalıklar: Kadınlarda olduğu gibi erkeklerde de nörolojik problemler idrar kaçırmaya yol açabilir.

İdrar Kaçırma Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

İdrar kaçırma sorunun tedavisi için çok sayıda alternatif mevcuttur. İdrar kaçırma problemini hafif yaşayan kişiler medikal veya cerrahi tedaviye ihtiyaç duymayabilir. Bu kişiler günlük hayatta idrar kaçırma pedi kullanarak konforunu artırabilir. Çeşitli mesane egzersizleri, sıkışma hissi olmaksızın belirli aralıklarla tuvalete gidilmesi gibi uygulamalar da bu kişilerde fayda sağlayabilir.

İnkontinans ilaçlarla tedavi edilebilir. İdrar kaçırma ilacı olarak bilinen ilaçlar antikolinerjik, alfa bloker, mirabegron içeren ajanlardır. Bu ilaçlar temel olarak mesane kasının gevşetilmesini ve mesane hacminin artırılmasını hedefler. Ayrıca idrar çıkışını sağlayan kasların daha kolay açılmasını sağlayarak idrar kesesinin boşaltılmasına yardımcı olur.

İdrar kaçırma tedavisinde cerrahi yöntemler de kullanılabilir. İdrar kaçırma ameliyatı olarak bilinen farklı prosedürler içeren operasyonlar mevcuttur. Cerrahi yöntemler çoğunlukla diğer tedavi yöntemlerinden fayda görmeyen hastalarda kullanılır.

İdrar kaçırmanın bitkisel tedavisi ile ilgili bilimsel veriler yoktur. Ancak at kuyruğu çayının antioksidan özelliği nedeniyle idrar kaçırmasına faydalı olduğunu düşünerek bu çayı tüketenler mevcuttur.

İdrar kaçırma problemi yaşayan kişiler, kendilerine en uygun tedavi yöntemini belirlemek için bir doktora başvurmalıdır. Hastanın şikayetleri, yaşı ve genel durumunun dikkate alınarak yapılacak bir değerlendirme ile uygun tedavi yaklaşımı belirlenebilir.