İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir, Neden Olur?


Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı

Doktora Sorun

İdrar yolu enfeksiyonu özellikle kadınlarda sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur. Basit idrar yolu enfeksiyonu genellikle bir soruna yol açmaz. Ancak özellikle böbreklerin etkilendiği enfeksiyonlar ciddi problemlere sebebiyet verebilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir, Neden Olur?

İdrar yolu enfeksiyonu, boşaltım sisteminde meydana gelen enfeksiyonlara verilen genel addır. İdrar yolu böbreklerden başlayarak sırasıyla üreter, mesane (idrar kesesi) ve üretrayı kapsar. Bu yapılardan herhangi birinde meydana gelen enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonu olarak adlandırılır.

Bakteriyel enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonunun en sık görülen sebebidir. Daha nadir olmakla birlikte mantar ve virüs enfeksiyonları da idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilir.

İdrar yolu enfeksiyonu, enfekte olan organa göre özel isimler alabilir. Türleri şöyledir:

Sistit: İdrar kesesi ya da diğer adıyla mesanenin enfekte olduğu durumdur. Sistit olan hastalar idrar yaparken yanma ve karın ağrısı gibi belirtiler gösterebilir. Ayrıca sistit idrarın bulanık görünmesine veya idrarda kan olmasına yol açabilir.

Piyelonefrit: Böbreklerin enfeksiyon kapması durumuna verilen addır. Piyelonefrit hastalarda ateş, titreme, kusma gibi semptomların görülmesine yol açar. Piyelonefrit ciddi sonuçları olabilecek bir enfeksiyon hastalığıdır.

Üretrit: İdrarın vücut dışına atılmasını sağlayan üretranın enfeksiyonudur. Üretrit, idrar yaparken yanma ve akıntı oluşumuna neden olabilir.

İdrar Yollarında Enfeksiyon Belirtileri Nelerdir?

İdrar yolu enfeksiyonu bazı hastalarda belirtiye neden olmaz. Ayrıca idrar yolu enfeksiyonunun türü, hastalarda görülen semptomlarda farklılığa neden olabilir.

Üretra ve mesane gibi alt idrar yollarındaki enfeksiyonun sebep olduğu belirtiler:

  • İdrar yaparken yanma
  • Sık sık idrara çıkma
  • Aniden gelen idrara sıkışma hissi
  • İdrarda bulanıklık
  • Çay, kola renginde idrar
  • İdrarda kan görülmesi
  • Kötü kokulu idrar
  • Kadınlarda pelvik ağrı (göbek altı karın bölgesinde ağrı)
  • Erkeklerde rektal ağrı (anüs ve rektum civarı ağrı) olarak sıralanabilir.

Üst idrar yollarındaki enfeksiyonlar ise daha ciddidir. Piyelonefrit olarak adlandırılan böbrek enfeksiyonu ürosepsis diye bilinen bir tabloya neden olabilir. Ürosepsis, böbrekte enfeksiyona sebep olan bakterinin kana karışarak tüm vücuda yayılmasıdır. Ürosepsis kan basıncında düşüşe, komaya ve hatta ölüme kadar gidebilen ciddi sorunlara neden olur.

Üst idrar yollarında oluşan enfeksiyonların yol açtığı semptomlar:

  • Böbrek yataklarında ağrı (yan ağrısı, böğür ağrısı), sırt ağrısı
  • Ateş
  • Titreme
  • Bulantı, kusma olarak sayılabilir.

Üşütmek İdrar Yolu Enfeksiyonu Yapar mı?

İdrarın sık boşaltılmaması ve uzun süre idrar yollarında kalması enfeksiyon riskini artırır. Soğuk havalarda genel olarak daha az sıvı tüketimi olduğundan idrar boşaltımı da daha az olur. Bu durumda da kış aylarında idrar yolu enfeksiyonu daha sık görülür.

İdrar yollarında enfeksiyon oluşumunda risk faktörü olabilecek diğer durumlar:

Kadın Anatomisi: Kadınların üretral açıklığı, çok sayıda bakteriye ev sahipliği yapan bağırsağın son kısmı anüse oldukça yakındır. Ayrıca kadınlarda üretra erkeklere göre daha kısadır. Her iki durum da bakterilerin üretradan idrar yollarına girerek enfeksiyon oluşturmasına katkıda bulunur. Sonuç olarak idrar yolları enfeksiyonu kadınlarda erkeklere oranla çok daha sık görülür.

İdrar Yolu Anomalileri: İdrar yollarında daralma, idrarın vücut dışına çıkışını engelleyen yapısal farklılıklar gibi anomalilerle doğan bebeklerde enfeksiyon riski artmıştır.

İdrar Akışını Engelleyen Durumlar: Böbrek taşı ve prostat büyümesi gibi durumlar idrar akışında bozulmaya yol açabilir ve enfeksiyona neden olabilir.

Cinsel Aktivite: Cinsel olarak aktif kişilerde de idrar yolu enfeksiyonu görülme ihtimali artmıştır.

Bağışıklık Sisteminde Zayıflama: Diyabet gibi immün sistemi baskılayan hastalıklar da idrar yolu enfeksiyonu açısından risk oluşturur.

Sonda Kullanımı: Çeşitli nedenlerden dolayı kendi başına idrar yapamayan kişilere idrar çıkışını sağlamak için sonda kateter takılır. Sonda kateter kullanımı da enfeksiyon riskini artıran sebepler arasındadır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nerede Ağrı Yapar?

Alt idrar yolunu etkileyen üretrit ve sistit, kadınlarda pelvik bölgede ağrı yapar. Pelvik bölge; karnın alt tarafında, pubis kemiğinin üstünde kalan alanları tanımlar. Alt idrar yolu enfeksiyonu geçiren kadınlar bu bölgede hassasiyet ve ağrı hissedebilir. Aynı enfeksiyon erkeklerde rektal ağrı yapar. Yani daha çok anüsün yer aldığı bölgede bir ağrı oluşur.

Piyelonefrit gibi üst idrar yolları enfeksiyonu da böbrek yataklarında ağrıya neden olur. Bu ağrı belin yan-arka kısımlarında hissedilir. Yan ağrısı halk arasında böğür ağrısı olarak da bilinir. Üst idrar yolları enfeksiyonu aynı zamanda sırt ve bel ağrısı da yapabilir.

Erkeklerde İdrar Yolu Enfeksiyonu Cinsel İlişkiyi Etkiler mi?

İdrar yolları enfeksiyonu genellikle cinsel aktivite üzerinde olumsuz bir etkiye neden olmaz. Ancak idrar yolu enfeksiyonu, prostat büyümesi nedenine bağlı olarak oluşuyorsa, erkeğin cinsel fonksiyonlarında bir bozulmaya yol açabilir. İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri gösteren erkeklerin vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması ve gerekli kontrolleri yaptırması gerekir. Prostat büyümesi, böbrek taşı gibi durumların varlığında öncelikle bu durumlar ortadan kaldırılır. Bu sorunlar düzeltilmeden yapılacak enfeksiyon tedavisi başarılı olmaz.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Tedavisi Nasıldır?

İdrar yolu enfeksiyonu; böbrek taşı, idrar yollarında anomali, prostat büyümesi gibi nedenlerle oluşuyorsa öncelikle bu durumlar düzeltilmelidir.

İdrar yolu enfeksiyonu çoğunlukla bakteriler tarafından oluştuğundan tedavide antibiyotikler kullanılır. Basit enfeksiyonun tedavisinde hastaya idrar kültürü sonucuna uygun bir antibiyotik reçete edilir. İdrar yolu enfeksiyonunun şiddetli seyrettiği hastalar, hastaneye yatırılıp damardan (IV) antibiyotiklerle tedavi yapılır.

İdrar Yolu Enfeksiyonuna Ne İyi Gelir?

İdrar yolu enfeksiyonun çabuk geçmesine yardımcı olabilecek çeşitli uygulamalar vardır. Bunlardan en önemlisi bol bol sıvı tüketmektir. Başta su olmak üzere bol sıvı tüketimi idrarı seyreltir ve bakterilerin yüksek yoğunluğa ulaşmadan vücuttan atılmasına yardımcı olur. Enfeksiyon geçene kadar kahve, alkol ve narenciye suyu gibi mesaneyi irite edebilecek içeceklerden uzak durulmalıdır.