Infeksioni i rrugëve urinare (IRU) është një nga problemet më të shpeshta, veçanërisht te gratë. Shumë infeksione janë të lehta dhe trajtohen pa komplikacione, por nëse infeksioni ngjitet drejt veshkave mund të bëhet serioz dhe të kërkojë trajtim urgjent. Në këtë udhëzues do të gjeni: çfarë është IRU, pse ndodh, simptomat, faktorët e rrezikut, ku shfaqet dhimbja, kur duhet vizitë te mjeku dhe si trajtohet.

Çfarë është infeksioni i rrugëve urinare?

IRU është term i përgjithshëm për infeksionet që prekin sistemin urinar, i cili përfshin:

• Veshkat
• Ureterët (tubat që çojnë urinën nga veshkat në fshikëz)
• Fshikëzën urinare
• Uretrën (kanali nga ku del urina)

Shkaku më i shpeshtë është infeksioni bakterial (zakonisht bakteret që vijnë nga zona perianale), por më rrallë mund të jenë edhe kërpudhat ose viruset.

Llojet e infeksionit të rrugëve urinare

IRU quhet ndryshe sipas organit të prekur:

Cistiti (infeksioni i fshikëzës urinare)

Mund të shoqërohet me:

• djegie gjatë urinimit
• dhimbje/parehati në fund të barkut
• urinë të turbullt ose me erë të fortë
• gjak në urinë (jo gjithmonë)

Pielonefriti (infeksioni i veshkave)

Është më serioz dhe mund të japë:

• ethe
• dridhje
• të vjella
• dhimbje në shpinë/mes (zona e veshkave)

Nëse neglizhohet, pielonefriti mund të çojë në komplikacione.

Uretriti (infeksioni i uretrës)

Mund të shkaktojë:

• djegie gjatë urinimit
• ndonjëherë sekrecione uretrale (sidomos te meshkujt)

Simptomat e infeksionit të rrugëve urinare

Disa pacientë mund të kenë simptoma të lehta ose aspak, por zakonisht shfaqen:

Simptomat e rrugëve të poshtme urinare (uretra + fshikëza)

• Djegie gjatë urinimit
• Urinim i shpeshtë
• Ndjesi urgjente për të urinuar (edhe kur del pak urinë)
• Urinë e turbullt
• Urinë me ngjyrë “çaji”/“kola”
• Gjak në urinë
• Urinë me erë të keqe
• Dhimbje pelvike te gratë (poshtë barkut)
• Dhimbje rektale te meshkujt (rreth anusit/rektumit)

Simptomat e rrugëve të sipërme urinare (veshkat)

• Dhimbje anësore ose dhimbje mesi (zona e veshkave)
• Ethe
• Dridhje
• Të përziera dhe të vjella

Nëse keni ethe + dhimbje mesi + të vjella, kjo mund të sugjerojë pielonefrit dhe kërkon vlerësim mjekësor pa vonesë.

A e përkeqëson i ftohti infeksionin e rrugëve urinare?

I ftohti vetë nuk është shkaku direkt, por gjatë dimrit:

• pihet më pak ujë
• urinohet më rrallë
• urina qëndron më gjatë në fshikëz

Kjo rrit mundësinë që bakteret të shumohen, ndaj IRU raportohen më shpesh në periudha të ftohta.

Faktorët e rrezikut për infeksion të rrugëve urinare

Anatomia te gratë

Uretra është më e shkurtër dhe më afër anusit, duke e bërë më të lehtë hyrjen e baktereve në traktin urinar.

Anomali të rrugëve urinare

Ngushtime ose defekte strukturore (sidomos te fëmijët) mund të pengojnë zbrazjen normale të urinës.

Pengesa në rrjedhjen e urinës

• gurë në veshka
• zmadhim i prostatës
• ngushtime të uretrës

Aktiviteti seksual

Mund të rrisë rrezikun, sidomos te gratë, për shkak të zhvendosjes së baktereve drejt uretrës.

Dobësim i sistemit imunitar

Diabeti dhe sëmundje të tjera që ulin imunitetin rrisin rrezikun.

Përdorimi i kateterit urinar

Kateteri rrit rrezikun e infeksioneve, veçanërisht në përdorim afatgjatë.

Ku shfaqet dhimbja nga infeksioni i rrugëve urinare?

• Cistiti/Uretriti: dhimbje pelvike (poshtë barkut), parehati suprapubike; te meshkujt ndonjëherë dhimbje rektale.
• Pielonefriti: dhimbje mesi/shpine në zonën e veshkave, shpesh me ethe dhe gjendje të përgjithshme të rënduar.

A ndikon infeksioni urinar në aktivitetin seksual te burrat?

Në përgjithësi, IRU nuk e “ndalon” aktivitetin seksual, por:

• dhimbja/djegia mund të ulë dëshirën
• nëse shkaku lidhet me prostatën (p.sh. zmadhim), mund të ketë ndikim në funksionin seksual

Meshkujt me simptoma urinare duhet të vlerësohen shpejt, veçanërisht nëse kanë vështirësi urinimi.

Si trajtohet infeksioni i rrugëve urinare?

Trajtimi varet nga shkaku dhe vendndodhja e infeksionit:

• Infeksionet bakteriale zakonisht trajtohen me antibiotikë (me recetë dhe sipas vlerësimit të mjekut).
• Nëse ka faktorë si gurë, anomali apo zmadhim i prostatës, këto duhet të adresohen, sepse ndryshe infeksioni mund të përsëritet.
• Infeksionet e rënda (sidomos veshkat) mund të kërkojnë trajtim spitalor.

Kur duhet të shkoni urgjent te mjeku?

Kërkoni vlerësim urgjent nëse keni:

• ethe të larta, dridhje
• dhimbje të forta mesi/veshkash
• të vjella
• gjak në urinë në sasi të konsiderueshme
• gjendje të rënduar, marramendje, rënie tensioni
• shtatzëni + simptoma urinare (duhet vlerësim më i shpejtë)

Pyetje të shpeshta (FAQ)

Çfarë është infeksioni i rrugëve urinare?

Është infeksion i sistemit urinar (uretra, fshikëza, ureterët ose veshkat), më shpesh nga bakteret.

Cilat janë simptomat më tipike të IRU?

Djegie gjatë urinimit, urinim i shpeshtë, urgjencë urinimi, urinë e turbullt ose me erë të fortë dhe dhimbje poshtë barkut.

Si e dalloj nëse infeksioni ka arritur në veshka?

Zakonisht shfaqen ethe, dridhje, të vjella dhe dhimbje mesi/shpine në zonën e veshkave.

A është më i shpeshtë IRU te gratë?

Po, për shkak të uretrës më të shkurtër dhe afërsisë me zonën anale.

A mund të rikthehet infeksioni urinar?

Po, sidomos nëse ka faktorë si gurë në veshka, pengesa në urinim, diabet, kateter ose higjienë jo e përshtatshme.

A ndikon i ftohti drejtpërdrejt?

Jo drejtpërdrejt, por dimri shoqërohet me më pak lëngje dhe urinim më të rrallë, që e rrit rrezikun.

Si trajtohet zakonisht?

Me antibiotikë sipas vlerësimit të mjekut; rastet e rënda mund të kërkojnë trajtim spitalor.